Witamy w Longierby, największym mieście na Spitsbergenie, miejscu, gdzie natura prezentuje się w zupełnie innym wymiarze niż w naszych szerokościach geograficznych. Na tym arktycznym lądzie nie rosną wysokie drzewa, a jedynie niskie krzewy wierzby polarnej, które mimo wszystko mają roczny przyrost i można badać ich pierścienie. Ze względu na brak wysokich drzew, ocena odległości od górującego lodowca staje się niezwykle trudna, co sprawia, że trudno sobie wyobrazić, jak daleko jesteśmy od tej potężnej ściany lodu.
Dynamika ekosystemu arktycznego
Obecnie znajdujemy się w jednym z najbardziej dynamicznie zmieniających się ekosystemów lądowych na Ziemi. Cofający się lodowiec zabiera pulę gatunków, które są specjalne i unikalne dla naszego regionu. Ludzie nieświadomie wprowadzili kilka gatunków do Arktyki, które wcale nie powinny tu być, co komplikuje procesy przyrodnicze. Ogromna ilość tlenu, która pojawiła się na naszej planecie po okresie zlodowacenia, mogła doprowadzić do rozwoju pierwszych organizmów tkankowych, ale dziś priorytetem jest ochrona istniejącej bioróżnorodności.
Lodowce jako wskaźniki klimatu
Lodowce są ciekawe nie tylko ze względu na swoją wielkość, ale przede wszystkim dlatego, że możemy być świadkami początku końca lodowców na naszej planecie po raz pierwszy w ciągu 3,5 miliona lat. Istota sprawy jest taka, że Arktyka, regiony poza kołami podbiegunowymi na wyższych szerokościach geograficznych, doświadcza nieproporcjonalnie większych, silniejszych zmian klimatu niż średnie zmiany klimatu na naszej planecie. Mówimy tutaj zwłaszcza o europejskiej Arktyce, która zmienia się szybciej niż gdziekolwiek indziej.
Mówią, że Mały Lodowcowy Okres zakończył się z Rewolucją Przemysłową, co jest pewnego rodzaju zbiegiem okoliczności. W tamtym czasie nie produkowaliśmy wystarczająco dużo gazów cieplarnianych, aby faktycznie zmienić klimat, ponieważ w rzeczywistości szczyty emisji przypadły na okres powojenny. Następnie zaczęliśmy największą produkcję, co widać dzięki morenie, która się podnosi i odsłania, jak bardzo zmienił się krajobraz.
Struktura i procesy lodowcowe
Możecie zobaczyć, jak zmienia się klimat, ponieważ lodowce są tak delikatnymi, wrażliwymi wskaźnikami zmian klimatu. Nie tylko kształtują krajobraz i nie tylko mówią nam, jak szybko zmienia się klimat, ale są również w istności pewnego rodzaju księgą, z której możemy pobrać wszelkiego rodzaju informacje. Jak wyglądał ten klimat w przeszłości dzięki bąbelkom powietrza, które zachowały się w lodzie. Możemy badać, jak często zachodziły wybuchy wulkaniczne i jak zmieniła się atmosfera na naszej planecie.
Ten lodowiec, na którym się znajdujemy, jest jedną dużą strefą ablacji, czyli strefą topnienia. Nie ma już tam strefy akumulacji, gdzie ten lodowiec się tworzy, jak w okresie zimnym, gdy pada dużo śniegu. Lodowiec zaczyna się tworzyć i śnieg zaczyna zamieniać się w lód pod wpływem wysokiego ciśnienia. Kolejne warstwy śniegu kompresują tę folię, kompresują ją, mówiąc potocznie, i zaczynają ją przesuwać, a lód już tworzy się w dolnych partiach.
Co dzieje się po odwróceniu się lodowca
Więc jeśli nie mamy strefy akumulacji, nie mamy dużo śniegu, niskich temperatur, to lodowiec zaczyna umierać. Ale można zapytać, czy na pewno tak źle, że ten lodowiec za mną się kurczy? Wszak tereny, które opuszcza, nie pozostaną bezużyteczne. Tam ekosystem lodowcowy faktycznie zniknie, ale na jego miejsce pojawi się ekosystem typowy dla przedpolia lodowcowego. Ponieważ Ziemia i życie nienawidzą próżni, więc natura zawsze znajdzie sposób na wypełnienie pustki, nawet jeśli będzie to inne środowisko.
Nasza podróż w towarzystwie Karola Pacioreka nauczyła nas wiele o tym, jak działa natura w ekstremalnych warunkach. Myślę, że raport z tej nie tak długiej podróży, ale wciąż znaczącej, może nauczyć Was również wiele o wrażliwości naszej planety. Zapraszam Was do obejrzenia, jak zmienia się świat wokół nas i dlaczego warto zwracać uwagę na te procesy.
Warto pamiętać, że każdy krok w stronę lodowca to lekcja o tym, jak szybko zmienia się klimat. Nie możemy pozwolić, by te zmiany przebiegały bez naszej wiedzy i aktywności. Nasza planeta potrzebuje naszej pomocy, aby zachować równowagę między strefą topnienia a strefą akumulacji. Tylko wtedy będziemy mogli liczyć na przetrwanie unikalnych gatunków, które zamieszkały te tereny od wieków.