Współczesne wyzwania demograficzne i społeczne stawiają przed samorządami lokalnymi coraz trudniejsze zadania, które wymagają nie tylko środków finansowych, ale przede wszystkim innowacyjnych podejść do zarządzania zasobami ludzkimi. Gmina Korzenna od lat konsekwentnie buduje system wsparcia dla swoich mieszkańców, kładąc nacisk na jakość usług oraz ich dostępność dla najbardziej vulnerabilnych grup społecznych. Działania te nie pozostały bez echa na szerszej skali, co potwierdza właśnie przyznane wyróżnienie w prestiżowym konkursie organizowanym przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej we współpracy z Fundacją Małopolski Fundusz Ekonomii Społecznej. Jest to nie tylko sukces administracyjny, ale przede wszystkim dowód na to, że lokalna społeczność może skutecznie odpowiadać na potrzeby swoich członków poprzez współpracę z sektorem pozarządowym. W mojej ocenie takie nagrody pełnią funkcję zachęty dla innych gmin do przeanalizowania własnych strategii i ewentualnego wdrożenia podobnych, sprawdzonych rozwiązań w swoich terenach.
Podczas Gali Liderów, która odbyła się 15 września 2026 roku w Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, wójt Leszek Skowron odebrał nagrodę w imieniu całej gminy. Uroczystość ta była integralną częścią III Małopolskiego Kongresu Polityki Społecznej, co podkreślało znaczenie wydarzeń na regionalnym poziomie i ich wpływ na kształtowanie się polityki społecznej w województwie. Patronat nad konkursem sprawował Marszałek Województwa Małopolskiego, co dodatkowo zwiększyło rangę przyznanych wyróżnień i nadało im charakter oficjalnego uznania instytucjonalnego. Kategoria „Samorząd przyjazny ekonomii społecznej” dedykowana jest tym jednostkom samorządu terytorialnego, które aktywnie wspierają rozwój podmiotów działających w ramach ekonomii społecznej. Ostateczną decyzję o przyznaniu nagród podjęły konkursowe kapituły, składające się z ekspertów i przedstawicieli środowisk pozarządowych.
Transformacja oferty dla seniorów
Historia wsparcia dla osób w podeszłym wieku w Korzennej ma swoje korzenie w wcześniejszych inicjatywach, które z czasem ewoluowały w odpowiedzi na zmieniające się potrzeby mieszkańców. W Mogilnie funkcjonował kiedyś Dzienny Dom Pobytu, który stał się ważnym punktem spotkań i wsparcia dla lokalnych seniorów, oferując im bezpieczeństwo oraz możliwość socjalizacji. Obecnie tę tradycję kontynuuje Dzienny Ośrodek Wsparcia, który dostosowuje swoją ofertę do współczesnych wyzwań zdrowotnych i psychospołecznych starych ludzi. Równolegle w Siedlcach działa Klub Seniora, stanowiący miejsce integracji, rekreacji oraz wymiany doświadczeń między pokoleniami, co jest kluczowe dla zapobiegania samotności. Takie struktury organizacyjne pozwalają na indywidualne podejście do każdego podopiecznego, uwzględniając jego specyficzne wymagania i preferencje.
Kolejnym istotnym krokiem w rozwoju lokalnego systemu pomocy społecznej było przekształcenie Ośrodka Pomocy Społecznej w Centrum Usług Społecznych. Ta zmiana nazwy nie była jedynie kosmetyczną operacją marketingową, lecz odzwierciedlała głębszą transformację misji i zakresu świadczonych usług przez tę instytucję. Dzięki dodatkowym środkom finansowym samorząd mógł znacząco poszerzyć ofertę skierowaną do mieszkańców, wprowadzając nowe formy interwencji i wsparcia psychologicznego. Centrum Usług Społecznych stało się bardziej elastyczne w reagowaniu na nagłe zmiany w sytuacjach życiowych rodzin i osób samotnie wychowujących dzieci. Oznacza to, że pomoc trafia szybciej i precyzyjniej do tych, którzy najbardziej jej potrzebują w trudnych chwilach.
Rola ekonomii społecznej w codziennej pomocy
Kapituła konkursowa zwróciła szczególną uwagę na partnerskie relacje jakie wykształciły się między samorządem a organizacjami społecznymi działającymi na terenie gminy. Włączanie tych podmiotów w proces rozwoju lokalnej społeczności pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie zasobów oraz budowanie trwałych więzi społecznych. Gmina Korzenna od lat stosuje w przetargach klauzule społeczne, co jest narzędziem prawnym umożliwiającym priorytetowe zlecenie usług na rzecz podmiotów ekonomii społecznej. Dzięki temu usługi opiekuńcze są powierzone głównie organizacjom pozarządowym i spółdzielniom socjalnym, a nie typowym firmom komercyjnym dążącym do maksymalizacji zysku. W praktyce oznacza to, że pieniądze publiczne wracają do lokalnej społeczności, finansując działania o charakterze pożytku publicznego.
W Korzennej powstała również spółdzielnia socjalna, która stała się jednym z kluczowych dostawców usług społecznych dla mieszkańców gminy. Ten podmiot łączy w sobie cechy przedsiębiorstwa z misją społeczną, zatrudniając osoby wykluczone rynkowo i oferując im stabilne miejsce pracy oraz rozwój kompetencji. Spółdzielnia ta dołączyła do grona organizatorów świadczących pomoc osobom niepełnosprawnym, seniorom oraz rodzinom w trudnej sytuacji materialnej czy życiowej. Taki model działania pozwala na tworzenie lokalnych rynków pracy opartych na solidarności i wzajemnym wsparciu, a nie wyłącznie na konkurencji rynkowej. Setki mieszkańców korzystają z różnych form wsparcia, które są świadczone przez te właśnie podmioty non-profit.
Wyzwania i przyszłość lokalnej polityki społecznej
Działania gminy Korzenna pokazują, że skuteczna pomoc społeczna wymaga długofalowego planowania oraz gotowości do eksperymentowania z nowymi formami współpracy. Nie chodzi tylko o rozdawanie pieniędzy, ale o budowanie infrastruktury instytucjonalnej, która będzie w stanie reagować na dynamiczne zmiany demograficzne i ekonomiczne. Wsparcie dla seniorów i osób potrzebujących musi być kompleksowe, obejmując nie tylko aspekty materialne, ale również emocjonalne i społeczne. Doświadczenia z Korzennej mogą stać się inspiracją dla innych samorządów w Małopolsce, które borykają się z podobnymi problemami braku środków lub efektywności działań. Ważne jest, aby nagroda ta nie była traktowana jako punkt końcowy, ale jako zachęta do dalszego doskonalenia istniejących mechanizmów.
Warto podkreślić, że sukces ten jest wynikiem wieloletnich starań wielu osób zaangażowanych w pracę na rzecz lokalnej społeczności. Nie da się osiągnąć tak wysokich wyników bez aktywnego udziału wolontariuszy, pracowników ośrodków pomocy społecznej oraz przedstawicieli rad nadzorczych spółdzielni socjalnych. Ich codzienna praca często pozostaje w cieniu oficjalnych ceremonii, to właśnie oni są prawdziwymi bohaterami tej historii sukcesu społecznego. Bez ich zaangażowania i empatii nawet najlepiej skonstruowane programy fiskalne nie przyniosłyby pożądanych efektów w życiu zwykłych ludzi. To przypominanie o ludzkiej stronie administracji publicznej, która powinna służyć mieszkańcom, a nie tylko realizować biurokratyczne procedury.
Przyszłość rozwoju ekonomii społecznej w gminie Korzenna wydaje się obiecująca, pod warunkiem utrzymania obecnych trendów i kontynuacji dialogu z organizacjami pozarządowymi. Samorząd musi pozostać czujny na nowe potrzeby mieszkańców, które mogą wynikać ze zmian w strukturze wiekowej populacji czy sytuacji ekonomicznej regionu. Inwestycje w kapitał ludzki i społeczny przynoszą dywidendy w długim terminie, zwiększając spójność lokalnej społeczności i redukując koszty związane z marginalizacją poszczególnych grup. Mam nadzieję, że przykład Korzennej zostanie szeroko omówiony na przyszłych konferencjach poświęconych polityce społecznej w całej Polsce. To ważny krok w kierunku budowania państwa opiekuńczego opartego na partnerstwie publiczno-prywatnym i aktywnym obywatelstwie.
Podsumowując, nagroda „Małopolski Lider Ekonomii Społecznej 2026” jest uznaniem dla strategii, która stawia człowieka w centrum działań samorządowych. Gmina Korzenna udowodniła, że przez współpracę z sektorem pozarządowym można stworzyć efektywny system wsparcia dla seniorów i osób potrzebujących pomocy. To model, który warto naśladować, ponieważ łączy w sobie racjonalność ekonomiczną z odpowiedzialnością społeczną. Jako obserwator lokalnych realiów widzę, jak ważne jest takie podejście do zarządzania zasobami publicznymi. Liczę na to, że inne gminy zaczną korzystać z tych doświadczeń i wprowadzać podobne innowacje w swoich społecznościach.