Jesteśmy świadomi, że budowa dużej liczby reaktorów przy użyciu jednej technologii prawdopodobnie obniżyłaby koszty nieco, co jest istotne dla budżetu państwa. Nie wiemy jednak jeszcze, kto zbuduje te obiekty, gdzie zostaną one umiejscowione ani co ostatecznie zostanie wybrane przez inwestorów. Istnieją pewne medialne plotki, ale to jednak spekulacje, które nie mają potwierdzenia w oficjalnych dokumentach.
Wyzwania związane z kosztami i dostępnością paliwa
Nie wydaje się też, że obecny plan, czyli pierwszy reaktor około 2036 roku, jest optymistyczny, ale realistyczny. Może z pewnym opóźnieniem kilku lub kilkunastu miesięcy na uruchomienie, uruchomienie tak skomplikowanej elektrowni zajmuje do około roku, więc cena węgla również wzrosła. Niestety, polskie złoża węgla kamiennego są dość głębokie i trudne do wydobycia.
Z kolei złoża węgla brunatnego powoli się wyczerpują. Można teoretycznie otworzyć nowe, ale jest to bardzo, bardzo kosztowne. Energia atomowa to technologia, która w zasadzie może zastąpić węgiel 1 do 1, z tym że węgiel emituje zanieczyszczenia i dwutlenek węgla, podczas gdy energia atomowa tego nie robi.
Pozycja Polski w kontekście europejskim
Jeśli spojrzycie na mapę z zaznaczonymi elektrowniami jądrowymi, jesteśmy jednym z nielicznych krajów w regionie, który nie posiada żadnych. Prawda jest taka, że Niemcy również zlikwidowały swoje ostatnie reaktory w zeszłym roku, ale gdyby stały się mądrzejsi, mogli by szybko przywrócić do życia przynajmniej kilka z nich.
Bycie takim, pozwolę sobie nazwać, przeciwnie, atomowym pustkowszem oznacza, że będziemy płacić coraz więcej za energię. Paradoksem jest to, że choć nie mamy elektrowni, mieliśmy reaktory jądrowe w naszym regionie nieprzerwanie od lat 50. Najpierw była Ewa, a do dziś Maria nadal jest w eksploatacji, służy celom naukowym i medycznym.
Historia inwestycji i porażki w Żarnowcu
Kupiliśmy również cztery nowoczesne reaktory i projekt elektrowni w Żarnowcu, ale po tej inwestycji zostało właściwie popiół. Niestety, będziemy musieli długo czekać na nowe zaprojektowane elektrownie. Choć pierwszy reaktor jądrowy został zbudowany w wyniku dążeń projektu Manhattan do zbudowania bomby atomowej, mniej niż dekadę później świat wszedł w nową wyścig zbrojeń jądrowych.
Tym razem jednak konkurencja była o budowę cywilnych elektrowni jądrowych. Wydawało się wtedy, że atom pozytywnie przejmie naszą cywilizację i doprowadzi ją do energetycznej prosperity. Jednak reaktory nigdy nie zyskały wystarczającego udziału w mieszance, aby stać się głównym źródłem energii na świecie.
Wpływ katastrof i zmian geopolitycznych
Awaria na wyspie Three Mile Island i Czarnobyl, a następnie koniec zimnej wojny, która zmniejszyła zapotrzebowanie na materiały rozszczepialne do głowic jądrowych, drastycznie spowolniły tempo budowy nowych elektrowni. Przełom wieku zastał te technologie w głębokim odwrocie, i dopiero około 2005 roku zaczęło się coś zmieniać na lepsze.
Wyglądało na to, że zobaczymy prawdziwe odrodzenie, a nawet boom w tej dziedzinie. Nie chodzi tylko o budowę nowych elektrowni, ale też o pojawienie się nowych koncepcji technologicznych. Powódź startupów, zainteresowanie inwestorów. A potem tsunami zalało Fukusimę. Na szczęście tym razem nie było upadku jądrowego.
Odrodzenie technologii i nowe wyzwania
W najlepszym razie mieliśmy do czynienia z lekką fluktuacją. Rosnąca świadomość niekorzystnych zmian klimatycznych spowodowanych paliwami kopalnymi oznaczała, że pozycja atomu zaczęła znów rosnąć po pewnym czasie. A gdy wybuchła wojna na Ukrainie, każdy, z wyjątkiem może Niemiec, zrozumiał, że nie ma ucieczki przed energią jądrową.
Ale co przyniosą nadchodzące dekady w tej kwestii? Czy doszliśmy do końca rozwoju reaktorów? Czy oświadczone nowe generacje, SMR, reaktory z paliwem torowym, wreszcie się materializują i dalej poprawią atrakcyjność tych technologii. Możecie mnie nazwać nieuleczalnym optymistą, ale są wiele wskazań, że atom ma jeszcze długą drogę przed tym, jak trafi na półkę oznaczoną jako niedorobiony.
Przyczyny cywilizacyjnego niepowodzenia
Jaki jest powód tego cywilizacyjnego niepowodzenia naszego kraju? Przypadkowe i znacznie mniej szkodliwe, niż początkowo myślono. Niepowodzenia kilku starych elektrowni wpłynęły głęboko na naszą psychikę. Albo może świadomość postępów technologicznych, które wciąż rozwijają się, sprawia, że jesteśmy skłonni podchodzić do tej technologii z większym sceptycyzmem.