Od dłuższego czasu obserwuję ze spokojem, jak zmienia się krajobraz naszej drogiej ziemi sądeckiej, jednak ostatnie wydarzenia wokół dworca kolejowego wywołały we mnie mieszane uczucia. Zabytkowy parowóz TKt48-177, który od lat stał dumnie przed budynkiem dworcowym, stał się centrum burzliwych emocji i sporów lokalnych społeczności. To, co miało być hołdem dla przeszłości, wielu mieszkańcom Nowego Sącza przypomina raczej niefortunne eksperymenty artystyczne, które odbierają maszynie jej historyczny blask. Sam z wielkim zainteresowaniem śledzę każdy ruch w tej sprawie, ponieważ uważam, że ochrona dziedzictwa kulturowego jest sprawą priorytetową dla każdego świadomego obywatela.
Kiedy tylko usłyszałem o planowanej metamorfozie lokomotywy, od razu zacząłem się zastanawiać, czy taki zabieg jest rzeczywiście potrzebny i zgodny z duchem miejsca. Artystyczna wizja, która została wdrożona na parowozie, wywołała falę sprzeciwu wśród osób ceniących autentyczność historycznych obiektów technicznych. Wielu moich znajomych oraz czytelników dzieli zdanie, że czarne i czerwone barwy tradycyjnego malowania są nieodłącznym elementem tożsamości tego konkretnego modelu parowozu. Zamiast kolorowej, nowoczesnej interpretacji, mieszkańcy domagają się szacunku dla oryginału, który przetrwał dekady historii polskiej kolei.
Petycja skierowana bezpośrednio do prezydenta miasta, pana Ludomira Handzla, jest wynikiem głębokiego niezadowolenia z braku konsultacji społecznych przed podjęciem tak istotnej decyzji. Autorzy inicjatywy w swoim liście wyraźnie zaznaczają, że pomnik historii techniki nie powinien być traktowany jak płótno dla malarstwa współczesnego. To zdanie rezonuje we mnie szczególnie mocno, ponieważ uważam, że granica między sztuką a profanacją zabytku bywa bardzo cienka i łatwo ją przekroczyć. Wierzę, że głos mieszkańców musi zostać usłyszany, niezależnie od artystycznych intencji wykonawców tego projektu.
Analizując argumenty przedstawione w petycji, widzę wyraźne domaganie się przywrócenia maszynie jej historycznego malowania, które było standardem dla tego typu lokomotyw. Nie chodzi tu jedynie o kwestie estetyczne, ale przede wszystkim o zachowanie prawdy historycznej i edukacyjnej wartości obiektu dla przyszłych pokoleń. Parowóz TKt48-177 to nie tylko stempelowy eksponat, lecz żywy symbol ery parowej, który opowiada historię transportu w Polsce przez ostatnie sto lat. Jego obecny wygląd może wprowadzać w błąd turystów oraz lokalnych dzieci, które uczą się o historii kolei szkolnej i regionalnej.
W mojej ocenie, kluczowym problemem jest brak transparentności procesu decyzyjnego oraz pominięcie etapów ekspertyz przez niezależne instytucje kultury. Inicjatorzy petycji słusznie wskazują na konieczność konsultacji z ekspertami od ochrony zabytków techniki, którzy mogliby ocenić zgodność zmian z normami konserwatorskimi. Bez takich opinii każde działanie może zostać uznane za ryzykowne i potencjalnie niszczące wartość historyczną obiektu. Jako obywatel miasta, oczekuję, że władze lokalne będą działać zgodnie z prawem i etyką zarządzania dziedzicem kulturowym.
Emocje wokół tego parowozu nie są przypadkowe, bo Nowy Sącz to miasto o bogatej tradycji kolejowej, która jest integralną częścią jego duszy. Dworzec wraz z przystanekowymi eksponatami tworzy unikalny zespół historyczny, który przyciąga turystów z całego regionu Małopolski i nie tylko. Zmiana wyglądu tak charakterystycznego elementu może trwale zaszkodzić wizerunkowi miasta jako miejsca szanującego swoje korzenie i historię. Osobiście uważam, że inwestycje w przestrzeń publiczną powinny być poprzedzone szeroką dyskusją społeczną, a nie narzucane od góry.
Warto zauważyć, że sprzeciw wobec kolorowej wizji parowozu zyskuje coraz większe poparcie wśród różnych grup społecznych w Nowym Sączu. Ludzie różnego wieku i wykształcenia łączą siły, aby domagać się ustalenia jasnych zasad dalszej ochrony tego cennego obiektu technicznego. Petycja staje się narzędziem demokratycznym, które pozwala na wyrażenie zbiorowej woli mieszkańców niezadowolonych z obecnego stanu rzeczy. To dowód na to, że społeczność lokalna jest aktywna i czuje odpowiedzialność za losy swojego miasta.
Przypominam sobie wcześniejsze przypadki w innych miastach, gdzie nieodpowiedzialne działania wobec zabytków prowadziły do trwałej utraty ich wartości historycznej. Nie chcemy, aby Nowy Sącz stał się kolejnym przykładem błędnego zarządzania dziedzictwem kulturowym przez lokalnych urzędników. Parowóz TKt48-177 zasługuje na szacunek i profesjonalną konserwację, która zachowa jego autentyczność dla przyszłych badaczy i entuzjastów kolei. Moim zdaniem, czas na refleksję i zmianę podejścia do tego konkretnego projektu modernizacji.
W związku z powyższym, apeluję do wszystkich mieszkańców Nowego Sącza o wsparcie inicjatywy przywrócenia historycznego wyglądu parowozu. Każda podpisana petycja to głos na rzecz ochrony naszej wspólnej historii i tożsamości miasta jako centrum kultury technicznej regionu. Nie możemy pozwolić, by artystyczne kaprysy zatarły ślady prawdziwej historii, która jest nieodnawialnym zasobem dla naszych dzieci i wnuków. Razem możemy wpłynąć na decyzje władz miejskich i dbać o dobro wspólne w sposób merytoryczny i odpowiedzialny.
Na zakończenie chcę podkreślić, że ten spór to nie tylko kwestia barw malowania, ale głębszy problem dotyczący wartości, które jako społeczeństwo chcemy promować. Czy stawiamy na powierzchowną nowoczość kosztem autentyczności, czy też dbamy o ciągłość historyczną i edukacyjną rolę zabytków? Odpowiedź na to pytanie leży w gestii zarówno władz miasta, jak i aktywnych obywateli takich jak my sami. Mam nadzieję, że rozsądek w końcu zwycięży i parowóz ponownie zaświeci się w swoich historycznych, czarno-czerwonych barwach.