Od lat śledzę z zainteresowaniem zmiany zachodzące w przestrzeni publicznej naszego regionu, a cykl „10 lat później” pozwala mi na konkretne porównanie stanu z przeszłości z teraźniejszością. Pierwszym punktem mojej wędrówki jest okolica dawnego Zamku Królewskiego, gdzie przyglądam się ostatniej kamienicy stojącej na końcu ulicy Piotra Skargi. Na starych fotografiach z końca lat pięćdziesiątych widoczna jest tam charakterystyczna budka, która pierwotnie należała do przedwojennej stacji paliw Towarzystwa Naftowego „Limanowa”. Po wojnie ten obiekt pełnił funkcję sklepiku spożywczego, stanowiąc ważny element codziennego życia mieszkańców tego rejonu. Kamienica pod adresem Piotra Skargi 21 jest ostatnim budynkiem przy tej ulicy, a przed nią przebiega ulica Kazimierza Wielkiego.
W głębi za tą kamienicą znajduje się Baszta Kowalska wraz z fragmentami murów obronnych, które świadczą o bogatej historii miasta. Na dawnym dziedzińcu zamkowym urządzono park, który od 2008 roku nosi imię Ireny Styczyńskiej, co jest hołdem dla lokalnej osobistości. Z biegiem lat z elewacji zniknęły przykrywające je tablice reklamowe, co znacznie poprawiło estetykę zabytkowej zabudowy. Jednak w tle, po drugiej stronie ulicy Piotra Skargi, pojawiły się betonowe konstrukcje powstającej galerii handlowej o nazwie Brama Miasta. Inwestycja ta miała powstać obok młyna jezuickiego, ale ostatnimi czasy prace stanęły w miejscu.
Nie jestem pewien, jaka przyszłość czeka tę inwestycję, ponieważ od kilku tygodni nie ma widocznych postępów w budowie. Sytuacja ta wywołuje wiele spekulacji wśród mieszkańców co do ostatecznego kształtu tego fragmentu miasta. Zastanawiam się, czy projekt zostanie zrealizowany zgodnie z pierwotnymi planami, czy może ulegnie całkowitej zmianie. To ważny element krajobrazu miejskiego, który wymaga dalszej obserwacji ze strony lokalnej społeczności i władz miasta. Na razie jednak skupię się na innych miejscach, które doświadczyły bardziej radykalnych przemian w ostatniej dekadzie.
Moja uwaga przenosi się następnie na osiedle Helena oraz ulicę Krakowską, gdzie niegdyś stała charakterystyczna kamienica o numerze 34. Miejsce to uległo drastycznej zmianie w związku z budową nowego mostu na Dunajcu oraz przebudową okolicznego układu komunikacyjnego. Kamienica przy Krakowskiej 34 została wyburzona na początku czerwca 2018 roku, co było jednym z bardziej widocznych etapów modernizacji infrastruktury. Skrzyżowanie ulic Starowiejskiej i Dunajcowej zostało przekształcone w niewielkie rondo, które poprawiło płynność ruchu drogowego.
W maju 2019 roku nadano temu rondzie imię Zbigniewa Szkarłata, honorując pamięć ważnej postaci lokalnego życia publicznego. Ta zmiana nie tylko usprawniła transport, ale także nadała nową tożsamość temu fragmentowi miasta. Budowa mostu i przebudowa skrzyżowania były konieczne dla bezpieczeństwa kierowców i pieszych korzystających z tej arterii komunikacyjnej. Widok tego miejsca dziś jest zupełnie inny niż jeszcze dziesięć lat temu, co pokazuje dynamikę rozwoju Nowego Sącza.
Przechodząc do tematyki kolejowej, warto przypomnieć, że linię kolejową Nowy Sącz – Żywiec uruchomiono już w 1884 roku. Wkrótce po otwarciu trasy przy ulicy Kościuszki rozpoczęto budowę przystanku na terenie przekazanym przez Miasto, obejmującym dwa morgi gruntu. Projekt architektoniczny tego obiektu był typowy dla Galicji i opracowano go w ówczesnym Ministerstwie Kolei. Początkowo budynek był parterowy, a piętro dobudowano prawdopodobnie około 1920 roku, co potwierdzają zachowane pocztówki.
Na parterze przystanku znajdowała się poczekalnia z kasami oraz pomieszczenia służbowe i usługowe, podczas gdy na piętrze urządzono dwa mieszkania. Budynek ten przeszedł gruntowną przebudowę w 1978 roku, dostosowując go do potrzeb współczesnej tamczasowo kolei pasażerskiej. Przystanek Nowy Sącz Miasto przestał jednak regularnie obsługiwać pasażerów w 2004 roku, gdy zawieszono kursy pociągów na linii do Chabówki. Przez kolejne lata zatrzymywały się tu jedynie sporadycznie składy retro, co czyniło z niego obiekt o charakterze bardziej muzealnym niż funkcjonalnym.
Ciekawym epizodem w historii tego przystanku był okres między majem 2018 a majem 2019 roku, kiedy to ruch na dworcu przy ulicy Kościuszki był wzmożony. Był on wtedy początkowym i końcowym przystankiem szynobusu, który kursował w czasie budowy nowego mostu heleńskiego. To tymczasowe rozwiązanie komunikacyjne pokazało, że infrastruktura ta wciąż może pełnić ważną rolę w transporcie lokalnym. Również teraz, po latach przerwy, linia ta odzyskuje swoje znaczenie dla mieszkańców regionu.
14 czerwca 2026 roku przywrócono ruch pasażerski na odcinku Nowy Sącz – Marcinkowice, co jest dużym sukcesem lokalnych władz i PKP. W ramach wartej niemal miliard złotych modernizacji odcinka linii 104 oraz bocznic w Klęczanach, od jesieni 2023 roku położono nowe tory. Przebudowano również układ komunikacyjny w wielu miejscach, aby dostosować go do współczesnych standardów bezpieczeństwa i komfortu podróżowania. Przystanek Nowy Sącz Miasto zyskał odrestaurowane zadaszenie oraz nowy peron przesunięty w stronę ulicy Mickiewicza.
Niemniej jednak, opuszczony, XIX-wieczny budynek przystanku wciąż czeka na swoją renowację, co stanowi pewną dysonansową plamę w nowym krajobrazie. Obiekt należy do PKP S.A. i jest zarządzany przez Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w Krakowie, który odpowiada za jego utrzymanie. Od dawna planowane są prace remontowe obejmujące dach, elewację, poczekalnię, toalety oraz pomieszczenie techniczne budynku. Środki na ten cel są zabezpieczone w ramach programu PKP S.A. Dworce Przyjazne Pasażerom, co daje nadzieję na zmianę.
Do tej pory jednak nie wiadomo dokładnie, kiedy roboty remontowe się rozpoczną, mimo że środki finansowe są już dostępne. PKP określają tę inwestycję jako znajdującą się „na etapie przygotowania”, co sugeruje, że formalności wciąż trwają. Jako obserwator zmian w mieście czekam z niecierpliwością na moment, gdy historyczny budynek przystanku odzyska swój dawny blask. Będzie to ważny krok w kierunku pełnej integracji dziedzictwa kulturowego z nowoczesną infrastrukturą transportową.