Z nieukrywaną dumą i czcią informuję Was, że w najbliższą niedzielę nasz miasto będzie gościło powrót jednego z najbardziej zasłużonych synów Sądecczyzny. Generał brygady Józef Giza, który odszedł od nas ponad pół wieku temu, wraca do swych korzeni, by spocząć na ziemi, która go wychowała. To wydarzenie o ogromnym znaczeniu symbolicznym, łączące przeszłość z teraźniejszością i przypominające nam o niezłomności ducha polskiego żołnierza. Przygotowania do tej uroczystości trwały długo, a każdy szczegół został dopracowany tak, aby godnie oddać hołd pamięci generała, który przez całe życie służył ojczyźnie z nienaganną lojalnością.
Harmonogram wydarzeń w dniu pogrzebu
Rozpoczniemy ten wyjątkowy dzień o godzinie dwunastej odprawianiem Mszy Świętej w historycznej Bazylice św. Małgorzaty w Nowym Sączu, gdzie zgromadzą się liczne grono żałobników oraz przedstawiciele wojska i władz. Po zakończeniu nabożeństwa, o godzinie trzynastej trzydzieści, odbędzie się uroczysty przemarsz procesji pogrzebowej z rynku w kierunku cmentarza św. Heleny, co będzie widowiskiem godnym pamięci przyszłych pokoleń. Na miejscu docelowym, czyli na cmentarzu, o godzinie czternastej zostanie przeprowadzona główna uroczystość pogrzebowa, podczas której szczątki generała zostaną złożone w rodzinnym grobie wśród huczących salw honorowych i dźwięków pieśni patriotycznych. Po tych wzruszających chwilach zapraszamy wszystkich chętnych na godzinę piętnastą do spotkania z wojskiem na Rynku w Nowym Sączu, gdzie będziemy mogli zobaczyć formacje 3. Batalionu Strzelców Podhalańskich.
Spotkanie z żołnierzami jako hołd tradycji
To spotkanie na rynku ma szczególne znaczenie, ponieważ pozwala nam nawiązać bezpośredni kontakt z dzisiejszymi obrońcami naszej niepodległości, którzy kontynuują tradycje założone przez generała Gizę. Żołnierze 3. Batalionu Strzelców Podhalańskich, pod dowództwem podpułkownika Mateusza Sypienia, staną w szranki, aby pokazać dumę z przynależności do tak zasłużonej jednostki wojskowej. Dla wielu mieszkańców będzie to okazja, by poznać bliżej historię swojego miasta i zrozumieć, jak głęboko zakorzenione są tu wojskowe tradycje sięgające czasów II Rzeczypospolitej. Zależy mi na tym, abyśmy wszyscy poczuli się częścią tej wspólnoty pamięci, która nie dzieli się na przeszłość i teraźniejszość, lecz łączy pokolenia wspólnym szacunkiem dla ofiar złożonych za wolność.
Kim był generał Józef Giza?
Życiorys Józefa Gizy to fascynująca opowieść o męczeństwie, odwadze i nieustannym poszukiwaniu sensu służby dla narodu, który kochał ponad wszystko. Urodził się on 3 marca 1887 roku w Dąbrówce Polskiej, która obecnie stanowi nieodłączną część Nowego Sącza, co czyni go prawdziwym synem tego miasta i regionu. Jego edukację rozpoczął w I Gimnazjum w Nowym Sączu, gdzie z pewnością kształtowały się jego pierwsze idee patriotyczne oraz poczucie odpowiedzialności za losy swojej ojczyzny. Już jako młody człowiek doświadczył burzliwych czasów I wojny światowej, służąc początkowo w armii austro-węgierskiej, co było losem wielu Polaków tamtego okresu.
Od rewolucji do wojny polsko-bolszewickiej
Prawdziwy zwrot w jego karierze nastąpił w październiku 1918 roku, gdy aktywnie uczestniczył w antyaustriackim przewrocie wojskowym w Tarnowie, przyczyniając się do odzyskania suwerenności przez Polskę. Po utworzeniu niepodległego państwa polskiego, bez wahania wstąpił do Wojska Polskiego, gdzie szybko wyrobił sobie opinię jako oficer o wysokich predykacjach dowódczych i moralnych. Związany był ściśle z 1. Pułkiem Strzelców Podhalańskich w Nowym Sączu, jednostką, która stała się symbolem odwagi i poświęcenia na polach bitewnych. Jego udział w wojnie polsko-bolszewickiej to kolejna ważna rozdział w jego życiorysie, podczas którego wykazał się niezwykłą determinacją w obronie granic młodego państwa.
Kampania wrześniowa i emigracja
W kolejnych latach generał dowodził różnymi jednostkami, w tym batalionem Korpusu Ochrony Pogranicza „Iwieniec” oraz 3. Pułkiem Strzelców Podhalańskich, co świadczy o zaufaniu, jakim cieszył się wśród przełożonych i podwładnych. Gdy wybuchła II wojna światowa, nie zwlekał ani chwili, rzucając się w wir walk kampanii wrześniowej 1939 roku, gdzie bronił honoru polskiego oręża do ostatniego tchu. Po przedostaniu się na Zachód kontynuował służbę w Polskich Siłach Zbrojnych pod brytyjską flagą, dowodząc takimi jednostkami jak 5. Wileńska Brygada Piechoty czy 7. Dywizja Piechoty. We wrześniu 1944 roku otrzymał zaszczytny stopień generała brygady, co było uznaniem dla jego wieloletnich wysiłków i przywództwa w trudnych warunkach wojny.
Hołd dla bohatera
Za swoje wybitne zasługi został odznaczony najwyższymi państwowymi orderami, w tym Orderem Virtuti Militari oraz trzykrotnie Krzyżem Walecznych, co jest rzadkim wyróżnieniem świadczącym o osobistym męczeństwie na polu walki. Po zakończeniu wojny pozostał na emigracji w Londynie, gdzie zmarł 16 sierpnia 1965 roku, nie doczekawszy się powrotu do ojczyzny, której tak bardzo pragnął. Przez wiele lat spoczywał na cmentarzu Gunnersbury, oddalonym od ziemi, którą kochał, co było źródłem smutku dla jego rodziny i przyjaciół z sądeckiej ziemi. Teraz, dzięki staraniom lokalnych władz i instytucji historycznych, możemy naprawić tę krzywdę czasu i zapewnić mu godne miejsce spoczynku w Nowym Sączu.
Wspólnota pamięci
Biorąc udział w tych uroczystościach, nie tylko oddajemy hołd jednemu człowiekowi, ale także afirmujemy wartości, które on reprezentował przez całe swoje życie. To okazja do refleksji nad tym, jak ważne jest pielęgnowanie pamięci o bohaterach, którzy dali nam wolność i niepodległość, często płacąc za to najwyższą cenę. Zachęcam wszystkich mieszkańców Nowego Sącza oraz okolicznych miejscowości do przybycia na te wydarzenia, aby wspólnie uczcić pamięć generała Gizy. Niech ten dzień będzie dla nas lekcją patriotyzmu i solidarności, która łączy nas wszystkich w jedność narodu polskiego.