Jesteśmy świadkami zjawiska, które nazwano drenażem mózgów, a my sami na własną prośbę stajemy się największym dostawcą talentów na świecie. Przez ostatnie tygodnie dziesiątki, a może nawet setki wideo z naukowcami pojawiających się w mediach społecznościowych apelowało o zwiększenie wydatków na naukę do 3 proc. PKB. Dziś przed Sejmem odbędzie się protest naukowców, który ma na celu zwrócenie uwagi na kryzys w polskiej nauce.
Systemowe klęstwo rozwojowe
Nie wierzę, że ten protest jest zwykłym żądaniem podwyżek, ponieważ sytuacja polskiej nauki nie jest tylko problemem braku pieniędzy, braku funduszy. Jest to systemowe klęstwo rozwojowe, które wypycha Polskę na margines świata innowacyjnego. Mimo że wielu wiodących polityków posiada stopnie naukowe, nasze wydatki na badania i rozwój wciąż wahają się wokół 1,2, 1,3, może 1 proc. PKB.
Porównanie z liderami innowacji
To jest nawet mniej niż połowa ambicji UE i znacznie różni się od liderów takich jak Finlandia czy Niemcy, które inwestują ponad 3 proc. PKB w naukę i innowacje. Niedawno jedno z redakcji zleciło mi analizę takiego tematu, aby zrozumieć, dlaczego Polacy nie wygrywają Nagród Nobla.
Polska jako przegrana migracji naukowej
Dla wielu inteligentnych ludzi z górnej ligi naukowej, ale także, być może jeszcze bardziej bolesne, Polska nie jest miejscem, gdzie młodzi, utalentowani ludzie mogą, gdzie chcą rozwijać swoje kariery, i to potwierdzają konkretne dane. W zeszłym roku w jednym z październikowych numerów The Economist ukazał się artykuł zatytułowany Które kraje rodzą laureatów Nagrody Nobla, a które je importują?
I w nim, w kontekście Nagrody Nobla, fragment o nas. Polska jest największym przegranym z migracji naukowej. Polska jest tym, który traci najwięcej z powodu migracji naukowców. 19 laureatów Nagrody Nobla w ścisłych naukach urodziło się w Polsce, ale żaden z nich nie otrzymał Nagrody Nobla w Polsce, lub nie otrzymał Nagrody Nobla za pracę naukową, którą prowadził w Polsce.
Historia i obecność
W niektórych przypadkach, na przykład Maria Skłodowska-Curie, ponieważ Polska nie była wtedy na mapie, ale w wielu przypadkach dlatego, że nie mieliśmy perspektyw rozwoju, ponieważ nie mogliśmy pracować naukowo na wystarczająco wysokim poziomie. Rzeczywiście, niektórzy laureaci Nagrody Nobla z Polski, ale niestety nie polscy laureaci Nagrody Nobla, żyli w trudnych czasach historycznych, ale przez wiele dziesięcioleci intelektualna emigracja nie może i nie powinna być tłumaczona historią.
Przyczyny ucieczki talentów
W tekście gazeta używa liczb, aby pokazać, że Polska jest największym dawcą talentów noblistycznych na świecie. Ucieczka mózgów, lub ucieczka mózgów, ale z praktycznie zerowym odbiorcą. Warto to podkreślić ponownie. Żadna przełomowa badawcza praca wygrywająca Nagrodę Nobla w ścisłych naukach nie została przeprowadzona w obecnej Polsce. Istnieje kilka przyczyn tej sytuacji.
Niewystarczające finansowanie i infrastruktura
Niewystarczające finansowanie, infrastruktura, warunki pracy, wynagrodzenia. Stypendium doktoranckie wynosi około 34 000 PLN brutto. Nie można przetrwać na własną rękę za tę kwotę w dużych miastach. A jednak mówimy o młodych ludziach, którzy zaczynają swoje życie zawodowe. O tych, którzy będą fundamentem systemu naukowego, ponieważ od nich rekrutuje się lekarzy, a więc niezależnych pracowników naukowych.
Toksyczna kultura akademicka
Bureaucracja, kultura akademicka, system nagradza liczbę publikacji, parametryzację, punkty kosztem jakości i ryzyka. Wielu ludzi wracających z granicy mówi o toksyczności, mobbingu, klientelizmie i braku prawdziwej autonomii. Moglibyśmy mówić o tym przez długi czas, ale jaki to cel?
Podsumowanie sytuacji
Wszyscy o tym wiedzą i albo nie robią wiele, albo nic, ponieważ może myśleć, że w zasadzie każda grupa zawodowa chciałaby zarobić więcej, a i tak nie ma wystarczająco dla wszystkich, więc nie ma sensu się stresować. No cóż, nie uważam, że wydatki na naukę są tak ważne jak wydatki na inne obszary naszej gospodarki lub obszary naszego kraju. Uważam, że nauka jest znacząco niedofinansowana, i jednocześn