Otyłość to przewlekła, złożona choroba charakteryzująca się nadmiernym gromadzeniem się tkanki tłuszczowej w organizmie człowieka. Do tej pory jej diagnoza opierała się głównie na wskaźniku BMI, który jest współczynnikiem uzyskanym przez podzielenie liczby kilogramów przez kwadrat wzrostu danej osoby podany w metrach.
Nowe kryteria rozpoznawania otyłości
Zgodnie z tradycyjną definicją mówiło się, że gdy wskaźnik przekracza 25 kilogramów na metr kwadratowy, jesteśmy w nadwadze, a otyłość diagnozuje się u dorosłych, gdy wskaźnik masy ciała wynosi co najmniej 30 kilogramów na metr kwadratowy. Obecnie eksperci mówią, że diagnoza oparta na BMI nie dostarcza wystarczających informacji o zdrowiu pacjenta.
Dziś nadmiar tkanki tłuszczowej powinien być zgłaszany i badany innymi metodami, woli poprzez bezpośrednie pomiar tkanki tłuszczowej. Dodatkowo, choć ustalenie jej nadmiaru jest tu kluczowe, nie należy utożsamiać otyłości z czysto problemem wagowym. Najnowsze kryteria mocno podkreślają, że nie chodzi tylko o liczbę kilogramów, ale także o wpływ nadmiaru tłuszczu na funkcjonowanie tkanek, narządów i w zasadzie całego ciała, a także na funkcjonowanie osoby w życiu codziennym.
Statystyki otyłości w Polsce i na świecie
Wielu ludzi na całym świecie boryka się z tego rodzaju problemami, co potwierdzają aktualne dane epidemiologiczne. Statystyki pokazują, że w 2022 roku około 160 milionów dzieci i nastolatków cierpiało na otyłość, co było aż 5,5 razy więcej dorosłych. Sprawa jest poważna, ponieważ otyłość staje się coraz większym problemem społecznym.
Na przykład wskaźnik otyłości u dorosłych ponad dwukrotnie wzrósł w 1990 roku, co świadczy o nasileniu epidemii. Jaka jest sytuacja w naszym kraju? W Polsce 25% ludzi cierpi na otyłość, a szacuje się, że w 2035 roku dotknęło 35% dorosłych mężczyzn i 25% kobiet. Jeśli nic się nie zmieni, nie jesteśmy w stanie zaobserwować spadku trendu.
Te dane nie są uspokajające, a dodatkowo badania przeprowadzone w ramach kampanii edukacyjnej Porozmawiajmy szczerze o otyłości pokazują, że 80% osób z otyłością postrzega ją jako wadę kosmetyczną tylko. Tymczasem niezdiagnozowana i nieleczone otyłość wiąże się z wyższym ryzykiem ponad 200 chorób i powikłań.
Struktura i funkcje tkanki tłuszczowej
200. Jak złożona i wieloczynnikowa jest ta choroba, spróbujemy to pokazać w bardzo uproszczony sposób. Z perspektywy molekularnej przewlekły stan zapalny, który zaczyna się w tkance tłuszczowej, odgrywa ważną rolę w otyłości. Ten ma naprawdę skomplikowaną i różnoraką strukturę.
Nie jest to tylko zbiór tłuszczu, magazyn energii oszczędzany na później. Jest to jedno z największych narządów endokrynnych i odpornościowych w naszym ciele. Mniej niż połowa składa się z komórek tłuszczowych. Pozostałe to preadipocyty, czyli komórki tłuszczowe nie w pełni wypełnione tłuszczem, oraz fibroblasty, czyli główne komórki tkanki łącznej.
Pozostałe obejmują komórki śródbłonkowe, komórki macierzyste, a także mnóstwo komórek odpornościowych, makrofagów, limfocytów i neutrofili. Tłuszczowa sama również nie jest jednolita. Możemy podzielić ją na kilka typów, takich jak biały, brązowy lub różowy.
Różnią się one swoimi lokalizacjami w ciele, ale także w swojej strukturze komórkowej. Na przykład w jednym jądro jest na obwodzie, ponieważ jest wypychane przez krople tłuszczu, podczas gdy drugi ma dużo mitochondrii. Te tkanki mają również różne funkcje, które są kluczowe dla homeostazy organizmu.
Konsekwencje nadmiaru tkanki tłuszczowej
Biały tkanka tłuszczowa jest, między innymi, magazynem energii. Ma właściwości izolacyjne i wykonuje funkcje wydzielnicze, a nadmiar tej tkanki tłuszczowej jest związany z otyłością. W otyłości następuje hipertrofia, czyli powiększenie tkanki tłuszczowej i zwiększenie ich liczby, czyli hiperplazja.
W wyniku tych procesów tkanka tłuszczowa zwiększa się w objętości, co prowadzi do zmian w układzie krwionośnym. Gdy rośnie zbyt duża, jej ukrwienie staje się niewystarczające, aby dostarczyć odpowiednią ilość tlenu do wszystkich komórek. To zjawisko może prowadzić do martwicy tkanek i dalszych komplikacji zdrowotnych.
Podsumowanie i perspektywy leczenia
Widzimy, że otyłość to nie tylko problem estetyczny, ale poważne schorzenie wymagające kompleksowego podejścia medycznego. Ignorowanie sygnałów wysyłanych przez organizm może prowadzić do nieodwracalnych zmian w pracy narządów wewnętrznych. Konieczne jest zatem wdrożenie odpowiednich strategii terapeutycznych na wczesnym etapie.
Warto pamiętać, że leczenie otyłości wymaga współpracy z zespołem specjalistów, którzy dostosują terapię do indywidualnych potrzeb pacjenta. Tylko dzięki temu możemy skutecznie zahamować postęp choroby i poprawić jakość życia. Nasze działania powinny być skierowane na odzyskanie zdrowia, a nie tylko na redukcję wagi.