Witamy w nowym odcinku, w którym skupimy się na jednym z największych wyzwań współczesności – problemie plastiku. Ludzkość wyprodukowała już ponad 10 miliardów ton tego materiału, a ponad 75 procent tej ogromnej ilości trafiło na składowiska. Czy to nie jest przerażający wynik? Tak, i musimy o tym rozmawiać, aby znaleźć skuteczne rozwiązania.
Statystyki recyklingu w przeszłości
Do 2015 roku z całej produkcji plastiku tylko 9 procent było poddawane recyklingowi. Z tych 10 procent, które trafiały do procesów odzysku, tylko jeden procent więcej niż raz w roku był skutecznie przetwarzany. Na szczęście wraz z naszym wzrostem świadomości ekologicznej sytuacja zaczyna się powoli zmieniać, ale droga do pełnej odpowiedzialności jest jeszcze długa.
Ewolucja zarządzania odpadami
W wspomnianym 2015 roku już 20 procent plastiku wyprodukowanego w danym okresie zostało poddane recyklingowi. Coraz więcej odpadów spala się w elektrowniach specjalnie przygotowanych do tego celu, jednak wciąż większość materiału trafia na składowiska. Niestety, część z nich dostaje się również do mórz i oceanów, gdzie zamienia się w niebezpieczne mikroplastiki.
Piramida hierarchii odpadów
Aby zrozumieć skalę problemu, musimy przyjrzeć się tak zwanemu diagramowi piramidy odpadów. Jest to narzędzie, które stosuje się nie tylko do plastiku, gdzie najbardziej pożyteczne działania z punktu widzenia ochrony środowiska znajdują się na szczycie piramidy, podczas gdy najmniej przyjazne dla środowiska znajdują się na dole. Jest to kluczowa zasada, która pomaga nam ocenić wartość naszych decyzji.
Poziomy piramidy i ich znaczenie
Piramida ma sześć poziomów, z sześcioma poziomami najczęściej odróżnianymi w literaturze przedmiotu. Okazuje się, że recykling znajduje się na trzecim od dołu, co jest wynikiem wielu lat pracy nad systemami gospodarki o obiegu zamkniętym. Odzyskiwanie energii w postaci spalania plastiku w elektrowniach i usuwanie na składowiska są oczywiście niższe poniżej recyklingu w tej hierarchii.
Dlaczego nie możemy polegać tylko na biodegradacji
Co to jest plastik? Przez ten termin rozumiemy każdy materiał, którego podstawowym składnikiem jest syntetyczny lub zmodyfikowany naturalny polimer. Polimery są często utożsamiane z czymś, co jest chemicznie niereaktywnym, ale nie musi to być konieczne. Cały zakres naturalnych polimerów, takich jak białka, DNA bierze udział w reakcjach chemicznych, i warto podkreślić, że nie są one szczególnie trudne do przeprowadzenia.
Biodegradowalne polimery a ich ograniczenia
Ciekawie, że tworzymy tak zwane biodegradowalne polimery, są to cząsteczki, w których konkretne wiązania chemiczne mogą być rozbijane przez mikroorganizmy, bakterie, grzyby, na dwutlenek węgla, wodę i humus. Przykłady to kwas polimlekowy, zmodyfikowany skrobi, polilaktan, te używane w druku 3D i wiele, wiele innych. Po pewnym czasie mogłyby zniknąć ze składowisk, pozostawiając humus, wodę i dwutlenek węgla, ale jest to produkt gazowy.
Wyzwania związane z trwałością materiałów
Z jednej strony to świetnie, ale z drugiej strony nie możemy polegać wyłącznie na biodegradowalności. Dlaczego, zapytacie, ponieważ cała masa rzeczy, które produkujemy, po prostu nie może się rozkładać w kontakcie ze światem zewnętrznym. Czy wyobrażacie sobie elementy, powiedzmy, z samochodów lub smartfonów, które nagle rozpadają się, ponieważ zostały spowodowane przez bakterie? Nie, bo to zagrażałoby bezpieczeństwu i funkcjonalności tych urządzeń.
Strategia na przyszłość
Jeśli materiał nie jest biodegradowalny lub, ze względu na jego przeznaczenie, nie powinien być biodegradowalny, to przed rozważeniem jego składowania lub spalania, jak mówiłem, powinien być specjalnie dostosowany do tego celu w budynkach. Pod żadnym pozorem nie należy spalać odpadów bez odpowiednich zabezpieczeń, ponieważ może to prowadzić do emisji szkodliwych substancji do atmosfery.
Podsumowanie i apel do czytelników
Idziemy w dobrym kierunku, prawda? Choć dane nie są jeszcze idealne, nasze działania przynoszą efekty. Musimy jednak pamiętać, że nie możemy umrzeć na planecie pokrytej plastikiem przez nas ludzi, i jeśli tak, to jak możemy uniknąć tego strasznego losu? Więcej o tym za chwilę, ale najważniejsze jest, abyśmy wszyscy zaczęli stosować hierarchię odpadów w codziennym życiu.