Obserwując ostatnie wydarzenia w przestrzeni kosmicznej, nie mogę ukrywać swojego zdumienia skalą zaistniałego incydentu. Choć ten pojedynek wciąż nie wygląda tak dynamicznie jak walka T-Fightera Imperium z X-Wingiem rebelii z ekrany kin, można spokojnie powiedzieć, że realne Gwiezdne Wojny wskoczyły na nowy niespotykany dotychczas poziom zagrożenia. Rosyjski satelita wojskowy Cosmos 2612 po wielomiesięcznych przygotowaniach podszedł do satelity radarowego z konstelacji Iceye na odległość, którą niektóre źródła oceniają nawet na kilkadziesiąt metrów. Jest to jeden z najbliższych, o ile nie najbliższy znany nieuzgodniony zbliżenie dwóch aktywnych satelitów na niskiej orbicie okołoziemskiej w historii współczesnych lotów kosmicznych. Takie zachowanie wykracza daleko poza standardowe procedury bezpieczeństwa i sugeruje intencjonalne działanie mające na celu zdestabilizowanie pracy obcego urządzenia.
Polsko-fiński sukces technologiczny w kosmosie
Iceye to firma o ciekawej genealogii, która jest równocześnie fińsko-polska albo polsko-fińska, zależnie od tego, czy słyszymy tę nazwę w Finlandii, czy w Polsce. Koncern został założony w 2014 roku w Espoo przez Polaka Rafała Modrzewskiego i Fina Pekka Lurila, łącząc najlepsze kompetencje obu narodów. Siedziba główna znajduje się w Finlandii, ale polski wkład intelektualny jest tu absolutnie kluczowy dla rozwoju technologii. Firma, a właściwie już międzynarodowy koncern, specjalizuje się w budowie relatywnie niewielkich satelitów z instrumentem SAR na pokładzie, co stanowi ich największy atut konkurencyjny. Na kanale Nauka to lubię znajdziecie moją rozmowę z Rafałem Modrzewskim na temat tej największej konstelacji satelitów radarowych na świecie, gdzie szczegółowo omawiamy aspekty techniczne tego projektu.
Jak działają satelity z technologią SAR?
SAR to syntetyczny radar, który dzięki trikom z ruchomą anteną potrafi uzyskiwać sygnał jak z anteny wielokrotnie większej niż ta, którą ma w rzeczywistości na pokładzie. Co czyni satelity radarowe wyjątkowymi? W przeciwieństwie do zwykłych satelitów optycznych, które potrzebują światła słonecznego i bezchmurnego nieba, satelity SAR widzą przez chmury, dym, mgłę i w całkowitej ciemności. Nie potrzebują słońca, ponieważ same emitują impulsy radarowe i analizują ich odbicie, tworząc szczegółowe obrazy powierzchni Ziemi niezależnie od warunków atmosferycznych. To czyni je niezwykle cennymi dla wojska, służb ratunkowych, ubezpieczycieli czy monitorowania katastrof naturalnych w czasie rzeczywistym.
Dane z tych satelitów są również bardzo ważnymi źródłami informacji także dla nauki, umożliwiając precyzyjne badania zmian klimatu i użycia ziemi. Satelity Iceye zależnie od generacji ważą od kilkudziesięciu do nieco ponad 100 kg i latają na wysokościach około 540-580 km nad powierzchnią Ziemi na orbicie SSO, czyli słonecznie-synchronicznej. W najnowszej generacji, tak zwanej Gen 4, osiągają rozdzielczość do 16 cm na piksel, co pozwala na identyfikację nawet drobnych obiektów terenowych. Firma zbudowała na dziś największą komercyjną konstelację SAR na świecie, dominując w tym segmencie rynku obserwacji Ziemi.
Skala zagrożenia i rosyjska inwigilacja
Według najbardziej wiarygodnych szacunków do października tego roku wystrzelono ponad 80 sztuk tego typu urządzeń, co świadczy o imponującej zdolności produkcyjnej koncernu. Ich bieżąca produkcja już dziś jest imponująca i wynosi ponoć kilkadziesiąt sztuk rocznie, a firma planuje budowę jeszcze większej, jeszcze wydajniejszej fabryki w przyszłości. To co wyróżnia dzisiejszą sytuację to fakt, że satelita Ice X36 oznaczony numerem Norad 59103 stał się celem rosyjskiej operacji RPO Rendezvous and Proximity wykonanej przez satelitę Cosmos 2612 na niespotykanie małą odległość. Co ciekawe, ten konkretny satelita zarejestrowany jest w Stanach Zjednoczonych przez amerykańską spółkę zależną ICE US, co komplikuje kwestie prawne.
Ale ważniejsze jest, że urządzenia tej firmy są jednymi z najważniejszych dostarczycieli danych dla ukraińskich sił zbrojnych podczas trwającego konfliktu zbrojnego. Kijów wielokrotnie podkreślał wartość tego obrazowania, które pozwala śledzić ruchy wojsk rosyjskich, ich logistykę nawet w bardzo trudnych warunkach pogodowych czy nawet takich, gdzie występują duże chmury dymu po bombardowaniach. Firma współpracuje też z Polskim Ministerstwem Obrony Narodowej dostarczając satelity dla programu Mikro SAR, którymi zarządza polska agencja Argus. Klientami ICE są też rządy i armie innych państw z całego świata, co czyni tę firmę strategicznym graczem na arenie międzynarodowej.
Nowy poziom eskalacji w kosmosie
Sam fakt, że jeden z rosyjskich satelitów synchronizował swoją orbitę z jednym z satelitów tej firmy sam w sobie nie byłby aż tak sensacyjny, gdyby nie skala działania. Rosjanie robili już takie numery choćby z najważniejszymi amerykańskimi satelitami optycznymi, testując granice akceptowalnego zachowania na orbicie. Jednak wcześniej takie zbliżenia liczono w kilometrach względnie w setkach metrów, co pozwalało na pewien margines błędu i bezpieczeństwa. To co odróżnia operacje satelity Cosmos 2612 to jak już wspomniałem skala tego zbliżenia liczona nawet w kilkudziesięciu metrach, co grozi bezpośrednim zderzeniem.
Co ważne ten satelita to jedno z sześciu urządzeń wystrzelonych w kwietniu tego roku z kosmodromu Plesieck na pokładzie rakiety Sojuz 2.1b, co wskazuje na systematyczny charakter tych działań. Pozostałe też warto obserwować, gdyż cztery z nich już wcześniej wykazywały podobne tendencje do inwigilacji obcych obiektów kosmicznych. Taka taktyka ma na celu wywołanie niepokoju wśród operatorów komercyjnych satelitów oraz demonstrację technologicznej przewagi Rosji w dziedzinie manewrów orbitalnych. Musimy być świadomi, że przestrzeń kosmiczna przestaje być neutralnym środowiskiem i staje się polem walki nową generacji.
Warto również zaznaczyć, że dostęp do materiałów wideo dotyczących tych wydarzeń jest możliwy poprzez platformę YouTube, gdzie publikowane są analizy ekspertów. Materiały te pomagają zrozumieć skomplikowaną dynamikę zdarzeń zachodzących na orbicie i ich wpływ na globalne bezpieczeństwo. Śledzenie takich incydentów jest kluczowe dla przewidywania przyszłych zagrożeń w dziedzinie technologii kosmicznych. Nie możemy bagatelizować tych działań, ponieważ precedens ten może zostać powtórzony wobec innych ważnych obiektów orbitalnych.