Dobry poranek, na koniec czerwca wiadomości były pełne doniesień o tajemniczej chorobie, która zabijała domowe koty w całej Polsce. Zarówno koty uliczne, jak i domowe, nie zajęło to dużo czasu, zanim na powierzchnię wyszły teorie spiskowe, niektóre tak absurdalne, że postanowiliśmy nie wspominać o żadnej z nich. W innej sprawie okazało się, że jest to wirus grypy H5N1, materiał genetyczny którego został wykryty w próbkach pobranych od zwierząt.
Charakterystyka wirusa H5N1 i jego występowanie
Rejestrując to odcinek, 22 z 43 próbek wysłanych do laboratoriów to grypa ptasia, lub raczej jeden z wielu ptakopodobnych wirusów, konkretnie genotyp CH, który dominował w bieżącym sezonie grypy u ptaków dzikich. Patogen ten został również wykryty u drobiu w województwie wielkopolskim, co potwierdza jego obecność w środowisku rolniczym. Izolowane sekwencje z utonionych kotów najbardziej przypominały patogen, który zabił żurawia w powiecie tarnowskim na początku czerwca.
Czy powinniśmy się tym martwić?
To na pewno nie jest temat, który zasługuje na to, by być pomijany w ciszy przez lata, ponieważ Organizacja Światowej Zdrowia identyfikuje ten konkretny wariant grypy ptasiej jako patogen, który ma największy potencjał do wywołania pandemii. W takim stopniu, że rozwijamy szczepionkę przedpandemiczną od pewnego czasu, i więc to przewidywanie jest starsze niż istnienie wirusa SARS-CoV-2. Wracając do meritum, jednak, jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o tym, dlaczego grypa H5N1 powoduje tyle kłopotów, wielu epidemiologów zastanawia się, jak wydarzenia ostatnich tygodni wpisują się w krajobraz tego zagrożenia.
Zmienność wirusowa i struktura genetyczna
Grypa nie jest rozkładana równomiernie, wszystko dlatego, że ten wirus charakteryzuje się naprawdę wysoką zmiennością i specyficzną strukturą genetyczną. Mówiliśmy o tym więcej w naszym nagraniu o Spitsbergen, w odcinku, który nagrałem o Spitsbergen, wykopując groby ofiar pandemii grypy hiszpańskiej z 1918 roku. Zdecydowanie polecam to wideo, ponieważ, moim zdaniem, jest to jedno z trzech najlepszych materiałów na tym kanale. Co do podtypów szczepów grypy, w skrócie, patogen używa dwóch glikoprotein do zakażenia: hemaglutyny i neuraminidazy.
Różnice między szczepami grypy
Grypa H5N1 oznacza, że wirus ma hemaglutynę typu 5 i neuraminidazę typu 1. Grypy, które możemy nazwać ptasimi, czyli te, które krążą w naturze, głównie wśród ptaków dzikich, są bardzo liczne. Niektóre źródła wspominają nawet o 140. Większość nie stanowi realnego zagrożenia. Rzadko powodują objawy u zwierząt dzikich i jeszcze rzadziej u ludzi. Jednakże istnieje kilka szczepów, które wykazują wysoką, a nawet ekstremalnie wysoką śmiertelność. Są to głównie te zaczynające się od H5 i H7.
Śmiertelność u różnych gatunków zwierząt
Ze wszystkich nich H5N1 jest, w średniej u różnych gatunków ptaków, najbardziej patogenny, bardzo łatwo zabijający kurczaki i indyki. Możesz znaleźć informacje, że w ciągu kilkunastu godzin od zauważenia pierwszych objawów u pierwszych zwierząt, patogen zabija praktycznie cały stado. Kaczki i gęsi są nieco bardziej odporne, które nie zawsze pokazują objawy kliniczne, a H5N1 zabija około 20-30% strusi, a bycie precyzyjnym, takie statystyki wskazują na wysoką odporność tych zwierząt na dany szczep. Śmiertelność jest dłuższa na 23% i z jakiegoś powodu, są prawie niewrażliwe na to.
Dlaczego rzadko zakażają ludzi?
Więc dlaczego nie słyszymy o liczbie ofiar tej choroby u ludzi? Dlaczego znajdujemy nieaktywne wirusy H1N1, H3N2 w szczepionkach na sezonową grypę, ale nie H5N1? No, dlatego, że hemaglutyny, te glikoproteiny zaczynające się od litery h w nazwie, wiążą się z receptorami kwasu sialowego alfa 2-3 w przypadku grypy ptasiej. Grypy uważane za grypę ludzką dzisiaj celują w ludzi z receptorami kwasu siarkowego alfa 2-6. Możesz zapytać, jaka jest ta różnica? Może wydawać się nieznaczna, biorąc pod uwagę lokalizację w układzie oddechowym ptaków, receptory 2-3 będą krótkie.
Podsumowanie zagrożeń
Przepraszam, znajdujemy je w całym układzie oddechowym u ssaków, w zasadzie tylko w pęcherzykach płucnych. W rzeczywistości, w samej płuca, w rezultaci, różnice te decydują o tym, czy wirus zdoła się skutecznie rozprzestrzenić w organizmie człowieka. Nasze badania wskazują, że bezpośrednie kontakty z zarażonymi zwierzętami stanowią główne ryzyko, podczas gdy codzienne życie nie wymaga specjalnych środków ostrożności poza standardowymi zasadami higieny. Zrozumienie mechanizmów działania wirusa pozwala nam lepiej przygotować się na ewentualne zmiany w jego zachowaniu.