Mam pełną świadomość, że dość dziwnie i głupio wygląda człowiek, który stoi na krześle z miotłą w ręku, na końcu której jest aparat, który nieustannie rejestruje wideo, ale za moment wszystko stanie się jasne, obiecuje. Dlatego, że mniej więcej miesiąc temu zauważyłem, że mojemu kończeniu książki w tych okolicznościach stale, o właśnie, przygląda się nie kto inny, jak pewien gość, który właśnie powrócił do swojej dziupli, powiedzielibyśmy, ukrytej w tej ścianie. I tak sobie tutaj wzajemnie żyjemy. On sprawdza niemal każdy rozdział mojej książki, ja obserwuję jego zwyczaje, a mowa o naszym bohaterze, jakim będzie szerszeń.
Popularne mity o szerszeniach i ich jadu
Wokół tych zwierząt narosło sporo mitów i nieścisłości. Czas się z nimi rozprawić. Ludowa mądrość głosi, że użądlenie siedmiu szerszeni zabije konia, a już trzy to na pewno powalą człowieka. To jeden z mitów, które latają wokół tych owadów i właśnie z powodu podobnych obiegowych opinii szerszenie są bezmyślnie zabijane w imię przesądów, czy nieuzasadnionego strachu.
Porównanie zagrożenia od pszczół, os i szerszeni
Zdrowy człowiek, co raz na zawsze podkreślmy, może poradzić sobie nawet z kilkudziesięcioma użądleniami po ataku szerszenia europejskiego, którego spotkamy na swojej drodze. Czyli nie jest to groźniejsza sytuacja, niż ofensywa pszczoły, czy też osy, a wyliczanki o siedmiu użądleniach na konia, czy trzech na człowieka są wyssane z palca. Bo nie da się jednoznacznie stwierdzić ile użądleń może zakończyć się dla nas tragicznie. Czasem u osoby uczulonej wystarczy tylko jedno użądlenie, aby skończyło się naprawdę fatalnie.
Na wstrząsie anafilaktycznym, czyli potwornych dusznościach, połączonych ze swędzeniem, nudnościami i spadkiem ciśnienia krwi. Identyczne jednak zagrożenie istnieje w przypadku pszczół, lub os. Szerszenie po prostu nie są na tym polu wyjątkowe.
Dlaczego użądlenie szerszenia jest tak bolesne?
ale ktoś może powiedzieć tak: hola, hola, panie Kotarski, mnie w życiu użądliła i pszczoła, i osa i szerszeń, a to ostatnie starcie zapamiętałem najgorzej. I byłaby to zupełna racja, ponieważ w szerszenim jadu jest obecny wzmacniacz bólu, powiedzielibyśmy, zwany acetylocholiną. Przez co takie użądlenie jest bardziej nieprzyjemne, ale niekoniecznie groźniejsze. Skąd zatem wziął się taki lęk przed szerszeniami?
Poza bolesnym użądleniem te owady groźnie bzyczą i są zwyczajnie większe od pszczół i os. Królowa potrafi mierzyć nawet 3,5-4 cm, czyli tyle, co średnica owocu orzecha włoskiego. I tak płynnie przechodzimy do kolejnego mitu, gdyż niektórzy są święcie przekonani, że szerszenie wrogo reagują na ludzi.
Zachowanie szerszeni w obronie gniazda
Jednak wybitny popularyzator wiedzy o tych żyjątkach, profesor Marek Kozłowski, nazywa szerszenia wprost super łagodnym owadem. Przekonuje, że przy odpowiedniej współpracy szerszenie można bez obaw zaprosić na własną rękę, czy nawet na twarz. Żądlenie po prostu nie jest jego największym hobby. Robi to w obronie, gdy podejdziemy za blisko gniazda, jak w tym przypadku, gdy próbowałem go nagrać na wyciągniętym na miotle statywie, w pewnym momencie szerszeń się zdenerwował i wleciał prosto na mnie, co częściowo udało mi się nagrać.
Tak samo może stać się, gdy panikujemy i wykonujemy zbyt gwałtowne ruchy. Użądlić szerszeń może nas także, gdy przypadkowo zaplączemy się w ubranie. W takim razie na podstawie tego, co już wiemy, odpowiedzmy na ważne pytanie. Czy szerszeń europejski, spotykany w Polsce, może zabić człowieka?
Ostateczna odpowiedź na pytanie o zagrożenie
Tak. Czy jednak jest na to duża szansa? Absolutnie nie. Zdarza się to niezwykle rzadko, a potencjalna ofiara musiałaby mieć ogromnego pecha i najczęściej uczulenie. Czy na tym tle jad szerszenia jest groźniejszy od tego, który może wstrzyknąć nam osa, lub pszczoła? Również nie.
Istnieją nawet badania naukowe, które pokazują, że użądlenie szerszenia nie niesie większego ryzyka niż atak innych owadów z rodziny osowatych czy pszczelich. Kluczem do bezpieczeństwa jest spokój i unikanie bezpośredniego zagrozenia dla gniazda. Pamiętajmy, że szerszenie atakuje tylko wtedy, gdy czuje się zagrożone, a nie z własnej woli.
Podsumowując, strach przed szerszeniami jest często przesadzony i oparty na błędnych informacjach. Choć ich ukąszenie bywa bardzo bolesne, nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia dla zdrowej osoby. Warto więc traktować je z szacunkiem, ale bez irracjonalnego lęku, który prowadzi do ich bezpotrzebnej eliminacji z przyrody.