Przechadzając się ostatnio po nowosądeckich cmentarzach, nie mogłem oprzeć się wrażeniu, że powietrze było nasycone czymś więcej niż tylko jesienią melancholią i zapachem kadzidła. Był to rok jubileuszowy dla akcji „Ratujmy Sądeckie Nekropolie”, która po raz dwudziesty piąty zebrała setki ochotników pod jednym, szlachetnym hasłem. Jednak to nie sama liczba lat czy zebrane kwoty stały się głównym punktem moich obserwacji podczas tej trzech dni trwającej zbiórki. Zauważyłem, że wśród tłumów ludzi w czerni i kolorowych kamizelkach wolontariuszy krążył cichy smutek postrzegany przez pryzmat wdzięczności. Wszystko dlatego, że inicjatywa ta traciła swoją duszę – pani Bożenę Jawor, która kilka dni wcześniej odszła do wieczności.
Hołd dla twórczyni idei
Kiedy stanąłem przy wejściu na cmentarz przy ulicy Rejtana, byłem świadkiem gestu, który przyniósł mi łzy wzruszenia i pokazał prawdziwą siłę lokalnej społeczności. Wolontariusze, którzy od lat bezinteresownie oddają swój czas na rzecz konserwacji zabytkowych nagrobków, postanowili uczcić pamięć swojej mentor w sposób niezwykle prosty, a zarazem głęboko symboliczny. Nie było tam wielkich przemówień ani oficjalnych ceremonii organizowanych przez władze miasta czy parafii. Zamiast tego widziałem ludzi, którzy znali się z imienia i nazwiska, dzieliących wspólne wspomnienia z lat pracy na rzecz ratowania sądeckiego dziedzictwa kulturowego.
Pani Bożena Jawor nie była tylko organizatorką w sensie administracyjnym; była sercem tej inicjatywy, która pomogła uratować setki grobowców przed całkowitym zniszczeniem. Jej praca przez ćwierć wieku przyniosła wymierne korzyści dla historii naszego regionu, pozwalając na zachowanie dzieł miejscowych rzeźbiarzy i architektów. Teraz, gdy jej już nie ma, to właśnie ci ludzie, którzy stali się twarzami kwesty, przejmują po niej sztafetę odpowiedzialności za te miejsca pamięci. Ich gest oddania hołdu był wyrazem osobistej więzi, która powstała w trakcie wspólnej, ciężkiej pracy na kamieniach i ziemi.
Wspólnota wolontariuszy jako rodzinna struktura
Bardzo często obserwuję, jak działania charytatywne czy społeczne stają się formą budowania silnych relacji międzyludzkich w małych społecznościach. W przypadku akcji „Ratujmy Sądeckie Nekropolie” jest to szczególnie widoczne, ponieważ praca na cmentarzach wymaga nie tylko siły fizycznej, ale i empatii oraz zrozumienia dla cudzego żalu. Wolontariusze uczczający pamięć pani Jawor pokazali nam, że ich grupa to coś więcej niż tylko zespół pracowników dorywczych czy entuzjastów. To spójna społeczność, która dzieli wartości związane z szacunkiem do przeszłości i troską o lokalne dziedzictwo.
Zauważyłem, że nawet przechodnie, którzy nie byli bezpośrednio zaangażowani w kwestę, zatrzymywali się na chwilę, by obserwować ten wzruszający obrzęd pamięci. Ludzie często pytają mnie, dlaczego warto angażować się w takie lokalne inicjatywy, a odpowiedź leży właśnie w tych momentach autentyczności i ludzkiej bliskości. Nie chodzi tylko o zebranie pieniędzy na naprawę pękniętego nagrobka czy usunięcie chwastów z otoczenia kaplicy grobowej. Chodzi o to, by poprzez wspólną akcję budować poczucie przynależności do wspólnoty, która dba o swoje korzenie i pamięć o zmarłych.
Ekonomia ratowania dziedzictwa
Nie da się ukryć, że kwesta „Ratujmy Sądeckie Nekropolie” od lat przynosi ogromne korzyści ekonomiczne dla lokalnych firm restauracyjnych i konserwatorskich. Zebrane środki pozwalają na profesjonalny remont grobowców, które z roku na rok degradują pod wpływem czynników atmosferycznych i zaniedbań. W tym jubileuszowym roku, mimo smutku po stracie pani Jawor, wolontariusze nie zaprzestali swojej codziennej pracy i zbiórki datków. Wręcz przeciwnie, ich zaangażowanie wydawało się być jeszcze większe, jakby chcieli udowodnić, że idea jest silniejsza niż pojedyncza osoba.
Pracując w redakcji Kuriera Sądeckiego, mam możliwość śledzenia historii tego regionu i widzę, jak wiele cennych zabytków mogłoby już nie istnieć, gdyby nie takie inicjatywy obywatelskie. Cmentarze są często traktowane jako miejsca martwe, podczas tymczasem stanowią żywą galerię sztuki i historii lokalnej społeczności. Ratowanie nekropolii to w istocie ratowanie naszej tożsamości, naszych rodzinnych korzeni oraz świadectw życia ludzi, którzy mieszkali tu przed nami.
Rola mediów w promowaniu dobrych uczynków
Jako dziennikarz czuję ogromną odpowiedzialność za opowiadanie takich historii, które pokazują drugą twarz codzienności – tę pełną solidarności i humanitaryzmu. Relacjonując wydarzenia z cmentarza przy ulicy Rejtana, starałem się uchwycić nie tylko fakt zbiórki pieniędzy, ale przede wszystkim emocje towarzyszące temu wydarzeniu. To właśnie te ludzkie gesty, takie jak oddanie hołdu zmarłej twórczyni akcji, budują zaufanie do mediów lokalnych i inspirują innych do działania.
Warto również zauważyć, że akcja ta zdobyła już ogromną popularność nie tylko w Nowym Sączu, ale i w całym regionie sądeckim. Ludzie z pobliskich miejscowości przyjeżdżają, by wesprzeć finansowo naprawę grobów swoich przodków lub po prostu złożyć darowiznę na ogólny fundusz. To dowód na to, że idea pani Jawor przebiła się daleko poza granice jednego miasta i stała się symbolem odpowiedzialności obywatelskiej w Małopolsce.
Zamykając ten artykuł, chcę podkreślić, że każdy z nas może dokonać małego gestu, który pozostanie w pamięci na lata. Nie musi to być duża kwota czy wielka akcja medialna; wystarczy chęć bycia częścią czegoś większego niż my sami. Wolontariusze „Ratujmy Sądeckie Nekropolie” pokazują nam codziennie, jak wygląda prawdziwa solidarność i szacunek dla tradycji.
Niech pamięć o Bożenie Jawor będzie inspiracją dla przyszłych pokoleń wolontariuszy w naszym regionie. Jej praca nie została zmarnowana, a każdy uratowany nagrobek to dowód na skuteczność jej wizji. My, jako mieszkańcy Sądecczyzny, mamy niezwykły dar posiadania tak pięknych nekropolii i obowiązek dbania o ich stan.
W przyszłym roku będziemy świętować kolejną rocznicę tej akcji, ale zawsze będziemy pamiętać ten wyjątkowy moment na cmentarzu przy ulicy Rejtana. To był dzień, w którym smutek po stracie zmienił się w siłę do dalszej walki o zachowanie dziedzictwa kulturowego. Dziękuję wszystkim wolontariuszom za ich niezmordowaną pracę i piękne gesty pełne wdzięczności.