W XVI wieku istniał mały pies o imieniu Turnspit, którego zadaniem było pieczenie mięsa. Ten pies był powszechnym pomocnikiem kuchennym aż do połowy XIX wieku, kiedy nowa technologia przejęła tę rolę od tej rasy. Turnspit był tylko jednym z ogromnej konstelacji ras psów, zarówno z przeszłości, jak i teraźniejszości.
Ogromna różnorodność fizyczna psów
Ogromna różnorodność fizyczna psów czyni je jedną z najbardziej zróżnicowanych grup na świecie, a prawdopodobnie tą z największym wachlarzem rozmiaru. Pomeran na przykład może ważyć dwa kilogramy, podczas gdy mastif może ważyć aż 100 kilogramów. Dlaczego więc tak jest? Co właściwie rasa psa mówi o nim?
Pochodzenie psów od wilków
Wszystkie psy wywodzą się od dawnych wilków, które zaczęły żyć obok ludzi co najmniej 15 000 lat temu. Psy są pierwszą domestycowaną grupą, o czym świadczy przewaga wynosząca kilkanaście tysięcy lat. Z czasem uważa się, że ludzie zaczęli polegać na psach w konkretnych zadaniach i selektywnie je rozmnażać pod kątem określonych cech, co napędzało dramatyczną dyweryfikację psów na całym świecie.
Rozkwit hodowli w epoce wiktoriańskiej
Do 11 000 lat temu psy już przybrały szereg różnych wyglądu. Ostatecznie formalne hodowle psów rozkwitły w angielskiej epoce wiktoriańskiej. Zamiast krzyżować psy w celu podkreślenia ich funkcji, ludzie selektywnie rozmnażali psy, aby osiągnąć konkretne cechy i ustanowili ogólne standardy rasowe.
Genetyka ras i grupy genetyczne
Howakimimo że utrzymanie określonych linii dziedziczenia i cech jest ważne dla klubów kynologicznych, genetyka ras jest skomplikowana. W jednym badaniu, w którym naukowcy sekwencjonowali genomy różnych ras psów, wyróżniono 10 głównych grup, które w przybliżeniu odpowiadały historycznej roli roboczej linii – od wskazywania i wypędzania zwierzyny, po śledzenie zapachem i odnajdywanie.
Genetyka a osobowość psa
W obrębie różnych ras naukowcy mogą być w stanie zidentyfikować odrębne genetyczne znaki, ale jest to trudne do wyjaśnienia, w jaki sposób te genetyczne znaki kształtują właściwości definiujące rasę. Jest to szczególnie prawdziwe w przypadku analizowania, w jakim stopniu rasa psa wpływa na jego osobowość, określaną przez jego spójne zachowania w różnych scenariuszach. Kiedy badacze w jednym badaniu porównali dane genetyczne z wielu różnych psów, stwierdzili, że około 9% cech osobowości psa przypisywano konkretnie jego rasie.
Dziedziczne cechy behawioralne
Niektóre cechy z badania, które były najbardziej dziedziczne, wydawały się wynikać z długotrwałych zachowań drapieżniczych, które występują również u wilków. Widzi się to w tym, jak border collie podążają wzrokiem, oraz jak złote retrievery gonią i chwytają w zęby. Inne cechy również wydają się być ugruntowane w procesie. Na przykład rasy takie jak portugalskie psy wodne faktycznie są szczególnie komfortowe w kontakcie z wodą; retrievery mają predyspozycje do gry w podanie; a u psów takich jak husky, malamuty i psy myśliwskie, wyć wydaje się być nawykiem.
Czynniki wpływające na zachowanie psa
To, jak dobrze pies reaguje na kierunki ludzkie, było kolejną z najbardziej dziedzicznych cech behawioralnych w zależności od rasy, przy czym border collie wyróżniały się szczególnie. Inne zachowania, w tym kręcenie się przed wypróżnieniem oraz to, jak łatwo psa można prowokować lub jak agresywny jest, nie wydają się być super-specyficznymi dla rasy. Zatem, choć pit bull terriery są szeroko postrzegane jako bardziej agresywne psy, to badanie to rzuca cień na ich reputację.
Wpływ genetyki na osobowość
Rasy zabawki faktycznie wydawały się być bardziej niezależne i mniej towarzyskie wobec innych psów, ale mogą działać tu czynniki niezwiązane z genetyką. Na przykład mniejsze psy mogą nie inicjować wiele zabaw z innymi psami, ponieważ są małe lub w jaki sposób je socjalizowano, a niekoniecznie dlatego, w jaki sposób ich geny "przewijają" ich mózgi. To samo badanie wykazało, że poza rasą mniej niż 25% osobowości psa wynika z ich genów.
Podsumowanie roli genetyki
Zatem genetyka odgrywa rolę, ale nie jest wcale wszystkim. To również ilustrują programy hodowli psów pomocniczych, które celowo rozmnażają określone psy w oparciu o ich temperament. To daje wiele psów odpowiednich do służby, ale ze względu na indywidualne różnice, niektóre nadal nie spełniają wszystkich oczekiwań. Rozumienie tych mechanizmów pomaga nam lepiej dbać o naszych czworonożnych przyjaciół.