1 stycznia 1980 roku w Afryce Wschodniej doszło do wydarzenia, które zmieniło nasze rozumienie procesów geomorfologicznych. Mężczyzna o francuskim pochodzeniu wyruszył w podróż do podnóża Góry Elgon, znajdującej się około stu kilometrów na północny wschód od Jeziora Wiktorii.
Geologia góra Elgon
Góra Elgon jest najstarszym wygasłym wulkanem w tej części kontynentu afrykańskiego. Jest to formacja typu tarczowego, co oznacza, że wyrzucał on lawy o niskiej lepkości.
Cechy stożka wulkanicznego
Tego rodzaju lawa jest bardziej płynna i rozprzestrzenia się na znacznie większym obszarze niż typowe formy bazaltowe. Tworzy to charakterystyczny stożek o stosunkowo małym nachyleniu, ale z bardzo dużą powierzchnią podstawy.
Małe nachylenie stoków pozwala zwierzętom na łatwy dostęp do wyższych i chłodniejszych obszarów góry, co jest kluczowe dla przetrwania w tropikalnym klimacie. Drugą istotną cechą tego regionu są skały zawierające sole o wysokim zawartości sodu.
Struktura jaskini Kitum
Sama formacja podziemna to bardziej lub mniej pozioma sekwencja wypełniona nierównym terenem. Fragmenty sufitu wystają ze ścian w wielu miejscach, tworząc labiryntowe przejścia.
Rozmaite elementy jaskini
Wewnątrz można znaleźć zastygłe fragmenty pni drzew zamrożonych przez miliony lat. Lawa pokryła części tropikalnego lasu przed powstaniem tej unikalnej struktury geologicznej.
Niepasujące do teorii
Jaskinia ma około dwustu metrów długości i posiada bardzo szerokie wejście, z którego spływa niewielki wodospad. Problemem jest jednak fakt, że żadna istniejąca teoria dotycząca powstawania jaskiń nie pasuje do tego przypadku.
Większość jaskiń na świecie to formacje krasowe, w których woda znajduje pęknięcia i powoduje rozpuszczanie skał. Proces ten jest jednak ekstremalnie wolny i nigdy nie był głównym czynnikiem tworzącym tę konkretną przestrzeń.
Brak wody jako czynnik
Nie ma dowodów na to, że woda kiedykolwiek płynęła przez te korytarze. Tam zbiera się tylko deszczowa woda od czasu do czasu, co wyklucza teorię erozji wodnej.
Rola słoni
Zwierzęta, a konkretnie słonie, regularnie odwiedzają Górę Elgon. Słonie zagłębiają się w głąb i w całkowitej ciemności eksplorują ściany, szukając skał z solą.
Metoda pracy
Gdy słonie znajdują kamienie o odpowiednim składzie chemicznym, uderzają w nie paznokiem. Ściany Jaskini Kitum są pokryte śladami zębów i uszkodzeniami spowodowanymi przez te potężne ssaki.
Obliczenia naukowców
Specjaliści obliczyli, że tempo niszczenia skał przez słonie jest znacznie szybsze niż naturalny proces krasowy. Słońce mogą przemieszczać do sześciu metrów sześciennych skał z jaskini rocznie.
Skala eksploatacji
Całkowita objętość tej formacji wynosi 71 tysięcy metrów sześciennych. Oznacza to, że słonie mogłyby wydrążyć ją w ciągu dwunastu tysięcy lat bez świadomego planowania.
Kopalnia stworzona przez zwierzęta
Ta całkowicie niezwykła obserwacja oznacza, że Jaskinia Kitum nie jest jaskinią, lecz kopalnią. Jest to miejsce stworzone i użytkowane przez słonie w sposób całkowicie nieświadomy.
Nieświadomość procesu
Żaden ze słoni przez ostatnie tysiąclecia nie wiedział, do czego się przydaje ich praca. Pierwsze osobniki zaczęły lizać i uderzać w ścianę paznokiem po prostu dlatego, że smakuje to interesująco.