W sercu historycznego Nowego Sącza, w nowoczesnym oddziale Muzeum Ziemi Sądeckiej – Miasteczku Galicyjskim – odbyła się uroczysta gala wręczenia prestiżowych nagród za rok 2025. Wydarzenie to było punktem kulminacyjnej sesji laureatów, którzy przez całe lata poświęcali swój czas na odkrywanie nieznanych kart historii Sądecczyzny. Licznie zebrany grono gości i zaproszonych specjalistów przywitał z uśmiechem dyrektor placówki dr Robert Ślusarek, który podkreślił wagę tej imprezy dla całej społeczności lokalnej.
Historia i idea nagrody „Sądecczyzna”
Zaproszeni goście usiedli w salach konferencyjnych Miasteczka Galicyjskiego, gdzie atmosfera była pełna wzruszenia i dumy za dokonania poprzednich pokoleń badaczy. Historię i głęboki sens tej inicjatywy przedstawiła Monika Jackowicz-Nowak, dyrektor Powiatowej i Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej imienia Wiktora Bazielicha w Starym Sączu. Dyrektorka biblioteki zaznaczyła, że zbliżamy się do jubileuszowej dwudziestej edycji tej prestiżowej nagrody naukowej i kulturalnej.
Przez minione lata zmieniał się skład organizatorów oraz uzupełniany był zespół kapituły decydentów, jednak niezmieniona pozostała idea przewodnia całego przedsięwzięcia. Ideą tą jest docenianie wysiłku autorów, którzy koncentrują się na odkrywaniu i udostępnianiu społeczeństwu dotychczas ukrytych kart historii Sądecczyzny. Nagroda ta ma za zadanie promować zarówno prace naukowe, jak i popularnonaukowe, które wzbogacają kanon wiedzy o regionie.
Laureaci prac indywidualnych
Głosowanie kapituły nagrody przyniosło dwa równorzędne wyróżnienia w kategorii prac indywidualnych. Pierwszą z nich otrzymał Rafał Skąpski za swoją książkę zatytułowaną „Antoni i jego dzieci”. Autor ten opisał losy Antoniego, który całe życie spędził na ziemi sądeckiej, początkowo jako zarządca u Stefana Szyalaya.
Równorzędną nagrodę otrzymała praca dr Jakuba Marcina Bulzaka zatytułowana „Sącz mimo wszystko stoi przy Kościele. Nowosądeckie Parafie w latach 1945-1956. Zarys monograficzny”. Publikacja ta została wydana przez Muzeum Ziemi Sądeckiej i stanowi ważny przyczynek do poznania powojennej historii duchowej regionu.
Rafał Skąpski podczas swojej przemowy podziękował wydawcom, a w szczególności Muzeum Ziemi Sądeckiej. Książka o Antonim jest efektem jego przygody doktorskiej i bez życzliwości instytucji badaczej pozostałaby tylko na półce autora lub w archiwum uczelni jako obowiązkowy egzemplarz.
Dr Jakub Bulzak wspominał, że nagradzamy dziś prace z zakresu humanistyki, a jego myśli krążyły wokół matematyki – liczby i daty. Publikacja ta jest dla niego dziesiątą książką publikowaną w druku, nie licząc drobnych broszur wydawanych wcześniej przez lokalne instytucje.
Laureat prac zbiorowych
W kategorii prac zbiorowych Nagrodę otrzymała praca wydana pod redakcją profesora Zdzisława Nogi pt. „Parafia Łososina Górna od średniowiecza po czasy współczesne”. Praca ta stanowi kompleksowe opracowanie dziejów parafii, które sięga korzeniami w głąb historii regionu.
Redaktor naczelný podkreślił wagę tej publikacji dla mieszkańców Łososiny Górnej i okolicznych miejscowości. Książka jest efektem wieloletnich badań archiwalnych, które pozwoliły odtworzyć pełny obraz funkcjonowania kościoła w tym regionie przez wieki.
Warto zaznaczyć, że wśród laureatów znajdują się zarówno luminarze polskiej nauki, jak i osoby prywatne podejmujące trud utrwalenia faktów z lokalnej historii. Takie podejście sprawia, że nagroda jest dostępną dla każdego mieszkańca regionu inicjatywą promującą wiedzę o przeszłości.
Podziękowania i refleksje laureatów
Rafał Skąpski w swoim wystąpieniu wyraził głębokie podziękowanie Muzeum Ziemi Sądeckiej jako wydawcy. Podkreślił, że bez wsparcia instytucji jego praca nie trafiłaby do rąk czytelników z tak dużą formą graficzną i profesjonalnym udostępnieniem.
Dr Jakub Bulzak wspominał o swojej przygodzie doktorskiej oraz o tym, jak dzięki decyzji dyrektora Muzeum książka ukazała się w druku. Było to dla niego momentem spełnienia marzenia o publikacji swojego dorobku naukowego i badawczego.
Laureatom Nagrody gratulował ubiegłoroczny laureat, Bartłomiej Celewicz, proboszcz parafii w Łososinie Górnej ks. dr Władysław Fąfara oraz znawczyni historii regionu Anna Totoń. Ich obecność na gali dodała wydarzeniu dodatkowego blasku i znaczenia.
Organizatorami wydarzenia były Muzeum Ziemi Sądeckiej oraz Powiatowa i Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna imienia Wiktora Bazielicha w Starym Sączu. Współpraca tych dwóch instytucji jest kluczowa dla rozwoju kultury regionu.
Wspomnienia z dawnych czasów
Rafał Skąpski opowiadał o swoich przodkach i ich losach na ziemi sądeckiej. Książka, którą otrzymał nagrodę, jest efektem opracowania wspomnień jego babci Zofii oraz historii Antoniego.
Antoni spędził całe życie na Sądecczyźnie, pracując początkowo jako zarządca u Stefana Szyalaya, a następnie w Kamienicy i Jazowsku. Na końcówce życia kupił majątek okoliczny Piątkowej, co było dla niego ważnym krokiem życiowym.
Skąpski wyraził dumę z faktu odbierania nagrody na dawnych ziemiach swojego pradziada, gdzie właśnie powstało Miasteczko Galicyjskie. To miejsce jest symbolem ciągłości historii i pamięci pokoleń,
Pozostali laureaci edycji 2025
Warto przypomnieć, że w głosowaniu uczestniczyło piętnastu z dwudziestu członków kapituły nagrody. Decyzja o przyznaniu wyróżnień była podejmowana po starannych rozważeniach i analizie nadesłanych prac.
Nagroda została podzielona na dwie główne kategorie: prace indywidualne oraz prace zbiorowe. W każdej z tych kategorii znalazły się tytuły, które zasłużyły sobie o wyróżnienie dzięki wysokiej jakości merytorycznej i artystycznej.
Wspomnienia z dawnych czasów
Rafał Skąpski opowiadał o swoich przodkach i ich losach na ziemi sądeckiej. Książka, którą otrzymał nagrodę, jest efektem opracowania wspomnień jego babci Zofii oraz historii Antoniego.
Lista laureatów poprzednich edycji
Nagroda „Sądecczyzna” ma długą i zasłużoną historię sięgającą lat 90. XX wieku. W latach ubiegłych wyróżnienia otrzymywali m.in. dr Piotr Łopatkiewicz za inwentarz zabytków powiatu sądeckiego oraz Jerzy Leśniak za publikację o szkole Chrobrego.
W kolejnych edacjach nagrodzono książki dotyczące listy Katyńskiej, kościołów Grybowa, więźniów KL Auschwitz i dziejów rodu Stadniccy herbu Szreniawa. Każda z tych prac wniosła wkład do kanonu wiedzy o regionie.
W 2014 roku wyróżniono monografię Ziemi Sądeckiej oraz publikację pod red Dawida Golika dotyczącą polskiego podziemia niepodległościowego i oporu społecznego. W kolejnych latach nagrody otrzymywali badacze rycerstwa średniowiecznego, śladów powstania styczniowego oraz dziej parafii w Nowym Sączu-Biegonicach.
W 2019 i 2020 roku laureatami zostali dr Marek Smoła za dzieje parafii św Wawrzyńca oraz Sylwester Rękas opracujący wspomnienia Antoniego Sejmeja Górszczyka. Dodatkowo przyznano nagrodę specjalną Tadeuszowi Dudzie za całokształt wieloletnich wysiłków na rzecz badania historii Sądecczyzny.
W 2021 roku wyróżnienie otrzymał Bogdan Potoniec za publikację o młynach i tartakach wodnych doliny Popradu oraz dr Agata Tobiasz za książkę zatytułowaną „Zakochany w górach i lasach. O wędrówkach Szczęsnego Morawskiego”.
W 2022 roku nagrody otrzymali Tadeusz Trajdos za książki o warsztacie malarskim Alojzego Zompa oraz Robert Kowalski za szkice historyczne związane z biegiem rzeki Łososiny. Dodatkowo wyróżniono książkę „Ślad” Małgorzaty Bajorek i Kingi Polańskiej.
W 2023 roku laureatem został prof Jerzy Rajman za publikację o zamku królewskim w Nowym Sączu oraz redakcja zespołu pod kierownictwem Beaty Wierzbickiej. Dodatkowo wyróżnienie otrzymała Anna Totoń za książkę „Wspomnienia” i całokształt działalności wydawniczej.
W 2024 roku nagrodzono Bartłomieja Celewicza za pamiętnik Edwarda Zielińskiego oraz pracę zbiorową o Laskowej pod redakcją prof Zdzisława Nogi. Dodatkowo wyróżnienie otrzymała Barbara Krężołek-Paluch za książkę „Helka z ziemi niczyjej”.