Przechadzając się po starosądeckiej nekropolii, nie sposób nie zauważyć, jak bardzo czas żartuje z kamienia oraz metalu. Widok pękniętych płyt, zardzewiałych krzyży czy porośniętych mchem inskrypcji często wywołuje u mnie mieszane uczucia. Z jednej strony czuję smutek, bo to ślady po ludziach, którzy kiedyś żyli, kochali i budowali nasze miasto. Z drugiej jednak strony, widzę nadzieję w postaci konkretnych działań podejmowanych przez lokalną społeczność. Nie jest to bowiem zwykła inicjatywa pojedynczych osób, lecz zorganizowany ruch na rzecz zachowania pamięci.
Towarzystwo Miłośników Starego Sącza od lat prowadzi bezlitosną walkę z zapomnieniem oraz degradacją pomników historycznych. W ubiegłym roku ich wysiłki skierowane były na zebranie środków, które pozwoliłyby sfinansować profesjonalne prace restauracyjne. Efekty tych starań są już widoczne gołym okiem dla każdego odwiedzającego cmentarz w Starym Sączu. Cztery zabytkowe nagrobki zostały odnowione, co przywraca im dawny blask oraz godność miejsca spoczynku.
Każdy z tych uratowanych pomników to nie tylko kawałek kamienia, ale przede wszystkim fragment naszej wspólnej historii. Restauracja takich obiektów wymaga ogromnej cierpliwości, wiedzy fachowej oraz odpowiednich materiałów budowlanych. Nie można po prostu zamalować pęknięć farbą ani używać współczesnych klejów do starych rzeźb. Wymaga to precyzyjnego działania specjalistów, którzy rozumieją wartość zabytkowego kamienia oraz techniki stosowane przez rzemieślników sprzed wieków.
Dziękuję wszystkim mieszkańcom, którzy weszli do akcji i wsparli finansowo ten trudny proces konserwacji. To Wasze drobne darowizny, składane z wielkim sercem, pozwoliły sfinansować kosztowne prace przy tych czterech nagrobkach. Bez Waszego zaangażowania te pomniki mogłyby nie doczekać się naprawy i stopniowo ulec całkowitemu zniszczeniu. To piękny przykład tego, jak lokalna społeczność może wspólnie dbać o swoje dziedzictwo kulturowe.
Nadchodząca kwesta na cmentarzach
Tradycja zbiórki środków na rzecz ochrony zabytków cmentarnych w Starym Sączu ma już za sobą dwadzieścia edycji. To imponujący wynik, który świadczy o niezmiennym zaangażowaniu mieszkańców oraz organizacji pozarządowych. Teraz zbliża się kolejna, dwudziesta pierwsza kwesta, która odbędzie się tradycyjnie w dniu Wszystkich Świętych. Data 1 listopada jest wyjątkowa, ponieważ wtedy odwiedzenie grobów bliskich staje się dla wielu z nas naturalnym obowiązkiem.
W tym roku organizatorzy liczą na jeszcze większe wsparcie ze strony społeczności lokalnej oraz turystów odwiedzających region. Kwesta nie ma charakteru komercyjnego, a jej celem jest wyłącznie pozyskanie funduszy na przyszłe projekty konserwacyjne. Każdy złoty zebrany w ten sposób trafi bezpośrednio na naprawę kolejnych zabytkowych pomników, które cierpią na skutek działania czynników atmosferycznych. To inwestycja w przyszłość naszego miasta oraz jego tożsamości historycznej.
Dlaczego warto wspierać takie inicjatywy?
Zabytkowe nagrobki są nieodłącznym elementem krajobrazu kulturowego Starego Sącza, a ich utrata byłaby niepowetowaną stratą. Te kamienne świadectwa przeszłości pozwalają nam zrozumieć, kim byli nasi przodkowie oraz jakie wartości wyznawali. Poprzez dbanie o ich stan techniczny, pokazujemy szacunek dla historii oraz dla tych, którzy już nas opuścili. To także sposób na edukację kolejnych pokoleń w zakresie ochrony dziedzictwa narodowego.
Wspierając Towarzystwo Miłośników Starego Sącza, pomagacie również w utrzymaniu estetyki cmentarzy, które są miejscami odpoczynku oraz refleksji. Zadbany cmentarz to przestrzeń, która sprzyja kontemplacji i nie razi wzrok swoim zaniedbaniem. Prace restauracyjne przynoszą ulgę zarówno dla potomków pochowanych osób, jak i dla wszystkich mieszkańców miasta. To dowód na to, że dbamy o porządek oraz kulturę w miejscach publicznych.
Planowane działania nie kończą się jednak na samej kwestie, która jest jedynie jednym z etapów szerszej strategii. Organizacja planuje również dalsze audyty stanu technicznego pozostałych pomników oraz poszukiwanie nowych źródeł finansowania. Współpraca z urzędami miejskimi oraz instytucjami kultury może otworzyć nowe możliwości w zakresie dotacji na konserwację zabytków. Liczę, że taka synergia działań przyniesie wymierne korzyści dla ochrony dziedzictwa Starego Sącza.
Zapraszam wszystkich do udziału w nadchodzącej zbiórce, która odbędzie się 1 listopada na terenie cmentarzy w Starym Sączu. Niech ten dzień będzie nie tylko czasem żałoby i wspominania bliskich, ale także okazją do konkretnego działania na rzecz przyszłości. Razem możemy zrobić więcej niż myślimy, a każdy wkład, nawet najmniejszy, ma ogromne znaczenie dla ocalenia zabytków. Dołączmy do tego szlachetnego przedsięwzięcia i zapiszmy się w annałach historii jako ludzie odpowiedzialni za ochronę dziedzictwa.