Yvonne i Zaina przez dziesięciolecia budowały wspólny sukces, prowadząc organizację pozarządową oraz rozwijając terapię na groźną chorobę. Ich praca była finansowana z zysków firmy założonej przez Yvonne, co stanowiło fundament ich wspólnego życia. Tragizm nastąpił w wyniku wypadku samochodowego, który doprowadził do śmierci Yvonne w szpitalu.
Ostatnie życzenia na łożu śmierci
W swoich ostatnich chwilach Yvonne poprosiła Zainę o spełnienie dwóch konkretnych warunków. Pierwszym z nich była kontynuacja finansowania badań lekowych i wsparcia organizacji pozarządowej. Drugą prośbą było dotrzymywanie obietnicy, że para nigdy się nie ponownie ożeni.
Zaina, trzymając żonę przy sobie, zgodziła się na te warunki. Minęło już dziesięciolecie, w którym Zaina dotrzymywała obie obietnice mimo trudności. Obecnie sytuacja uległa zmianie, ponieważ pojawiły się nowe możliwości leczenia oraz nowa relacja w życiu kobiety.
Nowe okoliczności w życiu Zainy
Kilka dużych firm farmaceutycznych jest w stanie w każdej chwili wyleczyć chorób, na którą pracowała para. Dodatkowo Zaina po latach żałoby weszła w nową, szczęśliwą relację. Odczuwa ona teraz ciężar swojej dawnej obietnicy, która może kolidować z jej obecnych planów życiowych.
W tym momencie pojawia się kluczowe pytanie: czy Zaina powinna kontynuować dotrzymywanie tych obietnic? Filozofia oferuje wiele perspektyw na temat wartości dotrzymywania słów w takich sytuacjach skomplikowanych emocjonalnie.
Wartość społeczna dotrzymywania obietnic
Filozof Tim Scanlon argumentuje, że dawać obietnicę tworzy oczekiwania międzyosobowe. Zrobienie obietnicy zapewnia drugiej osobie, że będziemy działać w określony sposób. Jednakże, ponieważ Yvonne już nie żyje, wydaje się, że decyzja Zainy dotyczy tylko niej samej.
Inni myśliciele, tacy jak John Rawls i David Hume, podchodzą do tematu inaczej. Hume widzi obietnice jako narzędzia sygnalizujące godność zaufania w społeczeństwie. Łamanie ich sprawia, że praktyka jest ogólnie mniej niezawodna, co może zaszkodzić społecznym relacjom.
Rawls natomiast uważa, że dotrzymywanie obietnic jest sprawą sprawiedliwości. Jeśli skorzystałeś z praktyki społecznej polegającej na dawać obietnice, to sprawiedliwość wymaga od Ciebie dotrzymywania swojej strony umowy. Pytanie brzmi, czy te troski społeczne dotyczą obietnic złożonych zmarłym.
Presja emocjonalna a wiążąca obietnica
Większość filozofów zgadza się, że obietnice uzyskane poprzez przymus lub oszustwo nie są wiążące. Można argumentować, że obietnice Zainy zostały złożone pod presją emocjonalną spowodowaną śmiercią bliskiej osoby. Kto mógł powiedzieć nie swojemu umierającemu małżonkowi w tak trudnej sytuacji?
Z drugiej strony, życzenia Yvonne na łożu śmierci nie były groźne ani nierozumne biorąc pod uwagę ich historię. Jeśli założymy, że obie obietnice są legitymne, możemy pomyśleć o dylemacie Zainy przez pryzmat samookreślania. John Locke wierzył, że ludzie mają naturalne prawo do własności siebie.
Prawo do samookreślania
Zwolennicy Locke'a mogą powiedzieć, że dawać obietnicę nie nadpisuje tego naturalnego prawa, zwłaszcza w kwestii tak centralnej dla samookreślania, jak wybór ponownego ślubowania. Znowu, co z prawami Yvonne? Czy wszystkie zniknęły, gdy umarła?
Wiele krajów ma kodeksy prawne chroniące majątek zmarłych, a pieniądze są potężnym narzędziem do dążenia do samookreślania. Zaina powinna być może szanować prawo Yvonne do określenia, jak zostaną wydane jej pieniądze, nawet po śmierci.
W tym samym czasie Zaina czuje silnie, że Yvonne chciałaby, aby te fundusze poszły tam, gdzie potrz. Jest to dylemat, w którym wartości moralne, społeczne i osobiste splatają się w sposób, który nie ma jednej, jasnej odpowiedzi. Ostateczna decyzja należy do Zainy, która musi zważyć ciężar przeszłości na przyszłość.